یاران بهشت

زندگینامه ی حضرت علی(ع)

دوستدار وطن — Wed, 24 Aug 2011 18:05:08 GMT

حضرت علی ( ع ) نخستین فرزند خانواده هاشمی است که پدر و مادر او هر دو فرزند هاشم اند . پدرش ابوطالب فرزند عبدالمطلب فرزند هاشم بن عبدمناف است و مادر او فاطمه دختر اسد فرزند هاشم بن عبدمناف می باشد . خاندان هاشمی از لحاخ فضائل اخلاقی و صفات عالیه انسانی در قبیله قریش و این طایفه در طوایف عرب ، زبانزد خاص و عام بوده است . فتوت ، مروت ، شجاعت و بسیاری از فضایل دیگر اختصاص به بنی هاشم داشته است . یک از این فضیلتها در مرتبه عالی در وجود مبارک حضرت علی ( ع ) موجود بوده است ...

ولایت:

فاطمه دختر اسد به هنگام درد زایمان راه مسجدالحرام را در پیش گرفت و خود را به دیوار کعبه نزدیک ساخت و چنین گفت : خداوندا ! به تو و پیامبران و کتابهایی که از طرف تو نازل شده اند و نیز به سخن جدم ابراهیم سازنده این خانه ایمان راسخ دارم . پرودگارا ! به پاس احترام کسی که این خانه را ساخت ، و به حق ( 2 ) کودکی که در رحم من است ، تولد این کودک را بر من آسان فرما ! لحظه ای نگذشت که دیوار جنوب شرقی کعبه در برابر دیدگان عباس بن عبدالمطلب و یزید بن تعف شکافته شد . فاطمه وارد کعبه شد ، و دیوار به هم پیوست . فاطمه تا سه روز در شریفترین مکان گیتی مهمان خدا بود . و نوزاد خویش سه روز پس از سیزدهم رجب سی ام عام الفیل فاطمه ( 3 ) را به دنیا آورد . دختر اسد از همان شکاف دیوار که دوباره گشوده شده بود بیرون آمد و گفت : ( 4 ) پیامی از غیب شنیدم که نامش را علی بگذار .

دوران کودکی:

حضرت علی ( ع ) تا سه سالگی نزد پدر و مادرش بسر برد و از آنجا که خداوند می خواست ایشان به کمالات بیشتری نائل آید ، پیامبر اکرم ( ص ) وی را از بدو تولد تحت تربیت غیر مستقیم خود قرار داد . تا آنکه ، خشکسالی عجیبی در مکه واقع شد . ابوطالب عموی پیامبر ، با چند فرزند با هزینه سنگین زندگی روبرو شد . رسول اکرم ( ص ) با مشورت عموی خود عباس توافق کردند که هر یک از آنان فرزندی از ابوطالب را به نزد خود ببرند تا گشایشی در کار ابوطالب باشد . عباس ، جعفر را و پیامبر ( ص ) ، ( 5 ) علی ( ع ) را به خانه خود بردند . به این طریق حضرت علی ( ع ) به طور کامل در کنار پیامبر قرار گرفت . علی ( ع ) آنچنان با پیامبر ( ص ) همراه بود ، حتی هرگاه پیامبر از شهر ( 6 )خارج می شد و به کوه و بیابان می رفت او را نیز همراه خود می برد . بعثت پیامبر ( ص ) و حضرت علی ( ع ) شکی نیست که سبقت در کارهای خیر نوعی امتیاز و فضیلت است . و خداوند در آیات بسیاری بندگانش را به انجام آنها ، و سبقت گرفتن بر یکدیگر ( 7 )دعوت فرموده است . از فضایل حضرت علی ( ع ) است که او نخستین فرد ایمان آورنده به پیامبر ( ص ) باشند . ابن ابی الحدید در این باره می گوید : بدان که در میان اکابر و بزرگان و متکلمین گروه معتزله اختلافی نیست که علی بن ابیطالب نخستین فردی است که به اسلام ایمان آورده و پیامبر خدا را تایید کرده است .

حضرت علی ( ع ) نخستین یاور پیامبر ( ص ):

پس از وحی خدا و برگزیده شدن حضرت محمد ( ص ) به پیامبری و سه سال دعوت مخفیانه ، سرانجام پیک وحی فرا رسید و فرمان دعوت همگانی داده شد . در این میان تنها حضرت علی ( ع ) مجری طرحهای پیامبر ( ص ) در دعوت الهیش و تنها همراه و دلسوز آن حضرت در ضیافتی بود که وی برای آشناکردن خویشاوندانش با اسلام و دعوتشان به دین خدا ترتیب داد . در همین ضیافت پیامبر ( ص ) از حاضران سؤوال کرد : چه کسی از شما مرا در این راه کمک می کند تا برادر و وصی و نماینده من در میان شما باشد ؟ فقط علی ( ع ) پاسخ داد : ای پیامبر خدا ! من تو را در این راه یاری می کنم پیامبر ( ص ) بعد از سه بار تکرار سؤوال و شنیدن همان جواب فرمود : ای خویشاوندان و بستگان من ، بدانید که علی ( ع ) برادر و وصی و خلیفه پس از من در میان شماست . از افتخارات دیگر حضرت علی ( ع ) این است که با شجاعت کامل برای خنثی کردن توطئه مشرکان مبنی بر قتل رسول خدا ( ص ) در بستر ایشان خوابید و زمینه هجرت پیامبر ( ص ) را آماده ساخت .

حضرت علی ( ع ) بعد از هجرت:

بعد از هجرت حضرت علی ( ع ) و پیامبر ( ص ) به مدینه دو نمونه از فضایل علی ( ع ) را بیان می نمائیم : 1 - جانبازی و فداکاری در میدان جهاد : حضور وی در 26 غزوه از 27غزوه پیامبر ( ص ) و شرکت در سریه های مختلف از افتخارات و فضایل آن حضرت است . 2 - ضبط و کتابت وحی ( قرآن ) کتابت وحی و تنظیم بسیاری از اسناد تاریخی و سیاسی و نوشتن نامه های تبلیغی و دعوتی از کارهای حساس و پرارج امام ( ع ) بود . ایشان آیات قرآن چه مکی و چه مدنی ، را ضبط می کرد . به همین علت است که وی را از کاتبان وحی و حافظان قرآن به شمار می آورند . در این دوران بود که پیامبر ( ص ) فرمان اخوت و برادری مسلمانان را صادر فرمود و با حضرت علی ( ع ) پیمان برادری و اخوت بست و به حضرت علی ( ع ) فرمود : تو برادر من در این جهان و سرای دیگر هستی . به خدایی که مرا به حق برانگیخته است ... تو را به برادری خود انتخاب می کنم ، اخوتی که دامنه آن هر دو جهان ( 8 )را فرا گیرد . حضرت علی ( ع ) داماد رسول اکرم ( ص ) عمر و ابوبکر با مشورت با سعد معاذ رئیس قبیله اوس دریافتند جز علی ( ع ) کسی شایستگی زهرا ( س ) را ندارد . لذا هنگامی که علی ( ع ) در میان نخلهای باغ یکی از انصار مشغول آبیاری بود موضوع را با ایشان در میان نهادند و ایشان فرمود : دختر پیامبر ( ص ) مورد میل و علاقه من است . و به سوی خانه رسول به راه افتاد . وقتی به حضور رسول اکرم ( ص ) رسید ، عظمت محضر پیامبر ( ص ) مانع از آن شد که سخنی بگوید ، تا اینکه رسول اکرم ( ص ) علت رجوع ایشان را جویا شد و حضرت علی ( ع ) با تکیه به فضایل و تقوا و سوابق درخشان خود در اسلام فرمود : آیا صلاح می دانید که فاطمه را در عقد من درآورید ؟ پس از موافقت حضرت زهرا ( س ) آن حضرت به دامادی رسول اکرم ( ص ) نائل آمدند .

غدیر خم:

پیامبر ( ص ) بعد از اتمام مراسم حج در آخرین سال عمر پربرکتش در راه برگشت در محلی به نام غدیرخم در نزدیکی جحفه دستور توقف داد ، زیرا پیک وحی فرمان داده بود که پیامبر ( ص ) باید رسالتش را به اتمام ( 9 )برساند . پس از نماز ظهر پیامبر ( ص ) بر بالای منبری از جهاز شتران رفت و فرمود : ای مردم ! نزدیک است که من دعوت حق را لبیک گویم و از میان شما بروم درباره من چه فکر می کنید ؟ مردم گفتند : گواهی می دهیم که تو آیین خدا را تبلیغ می کردی پیامبر فرمود : آیا شما گواهی نمی دهید که جز خدای یگانه ، خدایی نیست و محمد بنده خدا و پیامبر اوست ؟ مردم گفتند : آری ، گواهی می دهیم . سپس پیامبر ( ص ) دست حضرت علی ( ع ) را بالا گرفت و فرمود : ای مردم ! در نزد مؤمنان سزاوارتر از خودشان کیست ؟ مردم گفتند : خداوند و پیامبر او بهتر می دانند . سپس پیامبر فرموند : ای مردم ! هر کس من مولا و رهبر او هستم ، علی هم مولا و رهبر اوست . و این جمله را سه بار تکرار فرمودند . بعد مردم این انتخاب را به حضرت علی ( ع ) تبریک گفتند و با وی بیعت نمودند .

حضرت علی ( ع ) بعد از رحلت رسول اکرم ( ص ):

پس از رحلت رسول اکرم ( ص ) به علت شرایط خاصی که بوجود آمده بود ، حضرت علی ( ع ) از صحنه اجتماع کناره گرفت و سکوت اختیار کرد. نه در جهادی شرکت می کرد و نه در اجتماع به طور رسمی سخن می گفت . شمشیر در نیام کرد و به وظایف فردی و سازندگی افراد می پرداخت . فعالیتهای امام در این دوران به طور خلاصه اینگونه است : 1 - عبادت خدا آنهم در شان حضرت علی ( ع ) 2 - تفسیر قرآن و حل مسائل دینی و فتوای حکم حوادثی که در طول 23سال زندگی پیامبر ( ص ) مشابه نداشت . 3 - پاسخ به پرسشهای دانشمندان ملل و شهرهای دیگر . 4 - بیان حکم بسیاری از رویدادهای نوظهور که در اسلام سابقه نداشت . 5 - حل مسائل هنگامی که دستگاه خلافت در مسائل سیاسی و پاره ای از مشکلات با بن بست روبرو می شد . 6 - تربیت و پرورش گروهی که از ضمیر پاک و روح آماده ، برای سیر و سلوک برخوردار هستند . 7 - کار و کوشش برای تامین زندگی بسیاری از بینوایان و درماندگان تا آنجا که با دست خویش باغ احداث می کرد و قنات استخراج می نمود و سپس آنها را در راه خدا وقف می نمود .

خلافت حضرت علی ( ع ):

در زمان خلافت حضرت علی ( ع ) جنگهای فراوانی رخ داد از جمله صفین ، جمل و نهروان که هر یک پیامدهای خاصی به دنبال داشت .

شهادت امام علی ( ع ):

بعد از جنگ نهروان و سرکوب خوارج برخی از خوارج از جمله عبدالرحمان بن ملجم مرادی ، و برک بن عبدالله تمیمی و عمروبن بکر تمیمی در یکی از شبها گرد هم آمدند و اوضاع آن روز و خونریزی ها و جنگهای داخلی را بررسی کردند و از نهروان و کشتگان خود یاد کردند و سرانجام به این نتیجه رسیدند که باعث این خونریزی و برادرکشی حضرت علی ( ع ) و معاویه و عمروعاص است . و اگر این سه نفر از میان برداشته شوند ، مسلمانان تکلیف خود را خواهنددانست . سپس با هم پیمان بستند که هر یک از آنان متعهد کشتن یکی از سه نفر گردد . ابن ملجم متعهد قتل امام علی ( ع ) شد و در شب نوزدهم ماه رمضان همراه چند نفر در مسجد کوفه نشستند . آن شب حضرت علی ( ع ) در خانه دخترش مهمان بودند و از واقعه صبح با خبر بودند ، وقتی موضوع را با دخترش در میان نهاد ، ام کلثوم گفت : فردا جعده را به مسجد بفرستید . حضرت علی ( ع ) فرمود : از قضای الهی نمی توان گریخت . آنگاه کمربند خود را محکم بست و در حالی که این دو بیت را زمزمه می کرد عازم مسجد شد . کمر خود را برای مرگ محکم ببند ، زیرا مرگ تو را ملاقات خواهدکرد . و از مرگ ، آنگاه که به سرای تو درآید ( 10 ) . جزع و فریاد مکن ابن ملجم ، در حالی که حضرت علی ( ع ) در سجده بودند ، ضربتی بر فرق مبارک خون از سر حضرتش در محراب جاری شد و محاسن ( 11 ) آن حضرت وارد ساخت . شریفش را رنگین کرد . در این حال آن حضرت فرمود : فزت و رب الکعبه به خدای کعبه سوگند که رستگار شدم سپس آیه 55سوره طه را تلاوت فرمود : شما را از خاک آفریدیم و در آن بازتان می گردانیم و بار دیگر از آن ( 12 ) بیرونتان می آوریم . حضرت علی ( ع ) در واپسین لحظات زندگی نیز به فکر صلاح و سعادت مردم بود و به فرزندان و بستگان و تمام مسلمانان چنین وصیت فرمود : شما را به پرهیزکاری سفارش می کنم و به اینکه کارهای خود را منظم کنید و اینکه همواره در فکر اصلاح بین مسلمانان باشید . یتیمان را فراموش نکنید ، حقوق همسایگان را مراعات کنید . قرآن را برنامه ی عملی خود قرار دهید . نماز را بسیار گرامی بدارید که ستون دین شماست . حضرت علی ( ع ) در 21ماه رمضان به شهادت رسید و در نجف اشرف به خاک سپرده شد ، و مزارش میعادگاه عاشقان حق و حقیقت شد . - سوره احزاب ، آیه 21.

( 1 ) - فروغ ولایت ، ص 35( کشف الغمه ، ج 1 ، ص 90) .

( 2 ) - آفتاب ولایت ، ص 19( الخرائج و الجرائح ، ج 1 ، ص 171، ش 1 ) .

( 3 ) - آفتاب ولایت ، ص 19( بحارالانوار ، ج 35، ص 18) .

( 4 ) - فروغ ولایت ، ص 37( سیره ابن هشام ، ج 1 ، ص 236) .

( 5 ) - فروغ ولایت ، ص 38

( 6 ) - آفتاب ولایت ، ص 131( سوره بقره ، آیه 148) .

( 7 ) - فروغ ولایت ، ص 86( مستدرک حاکم ، ج 3 ، ص 14، استیعاب ، ج 3 ،

( 8 ) ص 35) - فروغ ولایت ، ص 141( سوره مائده ، آیه 67)

( 9 ) - فروغ ولایت ، ص 697

( 10 ) - فروغ ولایت ، ص 697( بحارالانوار ، نقل از مالی ، ج 9 ، ص 650)

( 11) - فروغ ولایت ، ص 697 ( 12 )

حقیقت شب قدر

دوستدار وطن — Sat, 20 Aug 2011 18:01:56 GMT

«قدر» در لغت به معناى اندازه و اندازه‏گیرى است. «تقدیر» نیز به معناى اندازه‏گیرى و تعیین است. اما معناى اصطلاحى «قدر»، عبارت است از ویژگى هستى و وجود هر چیز و چگونگى آفرینش آن به عبارت دیگر، اندازه و محدوده وجودى هر چیز، «قدر» نام دارد.

بنابر دیدگاه حکمت الهى، در نظام آفرینش، هر چیزى اندازه‏اى خاص دارد و هیچ چیزى بى‏حساب و کتاب نیست. جهان حساب و کتاب دارد و بر اساس نظم ریاضى تنظیم شده، گذشته، حال و آینده آن با هم ارتباط دارند.

استاد مطهرى در تعریف قدر مى‏فرماید: « ... قدر به معناى اندازه و تعیین است... حوادث جهان ... از آن جهت که حدود و اندازه و موقعیت مکانى و زمانى آنها تعیین شده است، مقدور به تقدیر الهى است.»(5) پس در یک کلام، «قدر» به معناى ویژگى‏هاى طبیعى و جسمانى چیزهاست که شامل شکل، حدود، طول، عرض و موقعیت‏هاى مکانى و زمانى آنها مى‏گردد و تمام موجودات مادى و طبیعى را در برمى‏گیرد.

این معنا از روایات استفاده مى‏شود؛ چنان که در روایتى از امام رضا علیه السلام پرسیده شد: معناى قدر چیست؟ امام فرمود: «تقدیر الشى‏ء، طوله و عرضه»؛ «اندازه‏گیرى هر چیز اعم از طول و عرض آن است.» (6) و در روایت دیگر، این امام بزرگوار در معناى قدر فرمود: «اندازه هر چیز اعم از طول و عرض و بقاى آن است.»(7)

در این شب تمام حوادث سال آینده به امام هر زمان ارائه مى‏شود و وى از سرنوشت خود و دیگران با خبر مى‏گردد. امام باقر علیه السلام مى‏فرماید: «انه ینزل فى لیلة القدر الى ولى الامر تفسیر الامور سنةً سنةً، یؤمر فى امر نفسه بکذا و کذا و فى امر الناس بکذا و کذا؛ در شب قدر به‏ ولى امر (امام هر زمان) تفسیر کارها و حوادث نازل مى‏شود و وى درباره خویش و دیگر مردمان مأمور به دستورهایى مى‏شود.»

بنابراین، معناى تقدیر الهى این است که در جهان مادى، آفریده‏ها از حیث هستى و آثار و ویژگى‏هایشان محدوده‏اى خاص دارند. این محدوده با امورى خاص مرتبط است؛ امورى که علت‏ها و شرایط آنها هستند و به دلیل اختلاف علل و شرایط، هستى، آثار و ویژگى‏هاى موجودات مادى نیز متفاوت است. هر موجود مادى به وسیله قالب‏هایى از داخل و خارج، اندازه‏گیرى و قالب‏گیرى مى‏شود. این قالب، حدود، یعنى طول، عرض، شکل، رنگ، موقعیت مکانى و زمانى و سایر عوارض و ویژگى‏هاى مادى آن به شمار مى‏آید. پس معناى تقدیر الهى در موجودات مادى، یعنى هدایت آنها به سوى مسیر هستى‏شان است که براى آنها مقدر گردیده است و در آن قالب‏گیرى شده‏اند. (8)

اما تعبیر فلسفى قدر، اصل علیت است. «اصل علیت همان پیوند ضرورى و قطعى حوادث با یکدیگر و این که هر حادثه‏اى تحتّم و قطعیت ضرورى و قطعى خود و نیز تقدّر و خصوصیات وجودى خود را از امرى یا امورى مقدم بر خود گرفته است.

(9) اصل علیت عمومى و نظام اسباب و مسببات بر جهان و جمیع وقایع و حوادث جهان حکمفرماست و هر حادثى، ضرورت و قطعیت وجود خود و نیز شکل و خصوصیت زمانى و مکانى و سایر خصوصیات وجودى‏اش را از علل متقدمه خود کسب کرده است و یک پیوند ناگسستى میان گذشته و حال و استقبال میان هر موجودى و علل متقدمه او هست.»(10)

اما علل موجودات مادى ترکیبى، فاعل و ماده و شرایط و عدم مانع است که هر یک تأثیر خاص بر آن دارند و مجموع این تأثیرها، قالب وجودى خاصى را شکل مى‏دهند. اگر تمام این علل و شرایط و عدم مانع، کنار هم گرد آیند، علت تامه ساخته مى‏شود و معلول خود را ضرورت و وجود مى‏دهد که از آن در متون دینى به «قضاى الهى» تعبیر مى‏شود. اما هر موجودى با توجه به علل و شرایط خود قالبى خاص دارد که عوارض و ویژگى‏هاى وجودى‏اش را مى‏سازد و در متون دینى از آن به «قدر الهى» تعبیر مى‏شود.

با روشن شدن معناى قدر، امکان فهم حقیقت شب قدر نیز میسر مى‏شود. شب قدر شبى است که همه مقدرات تقدیر مى‏گردد و قالب معین و اندازه خاص هر پدیده، روشن و اندازه‏گیرى مى‏شود.

به عبارت روشن‏تر، شب قدر یکى از شب‏هاى دهه آخر ماه رمضان است. طبق روایات ما، یکى از شب‏هاى نوزدهم یا بیست و یکم و به احتمال زیادتر، بیست و سوم ماه مبارک رمضان است.(11) در این شب - که شب نزول قرآن به شمار مى‏آید - امور خیر و شر مردم و ولادت، مرگ، روزى، حج، طاعت، گناه و خلاصه هر حادثه‏اى که در طول سال واقع مى‏شود، تقدیر مى‏گردد.(12) شب قدر همیشه و هر سال تکرار مى‏شود. عبادت در آن شب، فضیلت فراوان دارد و در نیکویى سرنوشت یک ساله بسیار مؤثر است.(13) در این شب تمام حوادث سال آینده به امام هر زمان ارائه مى‏شود و وى از سرنوشت خود و دیگران با خبر مى‏گردد. امام باقر علیه السلام مى‏فرماید: «انه ینزل فى لیلة القدر الى ولى الامر تفسیر الامور سنةً سنةً، یؤمر فى امر نفسه بکذا و کذا و فى امر الناس بکذا و کذا؛ در شب قدر به‏ ولى امر (امام هر زمان) تفسیر کارها و حوادث نازل مى‏شود و وى درباره خویش و دیگر مردمان مأمور به دستورهایى مى‏شود.»(14)

پس شب قدر شبى است که:

1. قرآن در آن نازل شده است.

2. حوادث سال آینده در آن تقدیر مى‏شود.

3. این حوادث بر امام زمان - روحى فداه - عرضه و آن حضرت مامور به کارهایى مى‏گردد.

بنابراین، مى‏توان گفت شب قدر، شب تقدیر و شب اندازه‏گیرى و شب تعیین حوادث جهان ماده است.

این مطلب مطابق آیات قرآنى نیز مى‏باشد؛ زیرا در آیه 185 سوره مبارکه «بقره» مى‏فرماید: «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ»؛ ماه رمضان که در آن قرآن ‏نازل شده است.» طبق این آیه، نزول قرآن (نزول دفعى) در ماه رمضان بوده است. و در آیات 3 - 5 سوره مبارکه دخان مى‏فرماید: «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَةٍ مُبارَکَةٍ إِنَّا کُنَّا مُنْذِرِینَ* فِیها یُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکِیمٍ* أَمْراً مِنْ عِنْدِنا إِنَّا کُنَّا مُرْسِلِینَ.» این آیه نیز تصریح دارد که نزول [دفعى‏] قرآن در یک شب بوده است که از آن به شب مبارک تعبیر شده است. همچنین در سوره مبارکه قدر تصریح شده است که قرآن در شب قدر نازل شده است.

پس با جمع آیات سه گانه بالا روشن مى‏شود:

1. قرآن در ماه رمضان نازل شده است.

2. قرآن در شبى مبارک از شب‏هاى ماه مبارک رمضان نازل شده است.

3. این شب، در قرآن شب قدر نام دارد.

4. ویژگى خاص این شب بر حسب آیات سوره مبارکه دخان دو امر است:

الف. نزول قرآن.

ب. هر امر حکیمى در آن شب مبارک جدا مى‏گردد.

اما سوره مبارکه قدر که به منزله شرح و تفسیر آیات سوره مبارکه «دخان» است، شش ویژگى براى شب قدر مى‏شمارد:

الف. شب نزول قرآن است (إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ).

ب. این شب، شبى ناشناخته است و این ناشناختگى به دلیل عظمت آن شب است ( وَ ما أَدْراکَ ما لَیْلَةُ الْقَدْرِ).

ج. شب قدر از هزار ماه بهتر است. (لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ).

د. در این شب مبارک، ملائکه و روح با اجازه پروردگار عالمیان نازل مى‏شوند (تَنَزَّلُ الْمَلائِکَةُ وَالرُّوحُ فِیها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ) و روایات تصریح دارند که آنها بر قلب امام هر زمان نازل مى‏شوند.

ه. این نزول براى تحقق هر امرى است که در سوره «دخان» بدان اشاره رفت (مِنْ کُلِّ أَمْرٍ) و این نزول - که مساوى با رحمت خاصه الهى ‏بر مومنان شب زنده‌دار است - تا طلوع فجر ادامه دارد (سَلامٌ هِیَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ).

و. شب قدر، شب تقدیر و اندازه‏گیرى است؛ زیرا در این سوره - که تنها پنج آیه دارد - سه بار «لیلة القدر» تکرار شده است و این نشانه اهتمام ویژه قرآن به مسئله اندازه‏گیرى در آن شب خاص است.

مرحوم کلینى در کافى از امام باقر علیه السلام نقل مى‏کند که آن حضرت در جواب معناى آیه «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَةٍ مُبارَکَةٍ» فرمودند: «آرى شب قدر، شبى است که همه ساله در ماه رمضان و در دهه آخر آن، تجدید مى‏شود. شبى که قرآن جز در آن شب نازل نشده و آن شبى است که خداى تعالى درباره‏اش فرموده است: «فیها یفرق کل امر حکیم؛ در آن شب هر، امرى با حکمت، متعین و ممتاز مى‏گردد.» آنگاه فرمود: «در شب قدر، هر حادثه‏اى که باید در طول آن سال واقع گردد، تقدیر مى‏شود؛ خیر و شر، طاعت و معصیت و فرزندى که قرار است متولد شود یا اجلى که قرار است فرارسد یا رزقى که قرار است برسد و ... .»(15)

چرا شروع ماه رمضان در کشورهای اسلامی یکی نیست؟

دوستدار وطن — Fri, 12 Aug 2011 13:45:07 GMT

اختلاف در آغاز و پایان ماه قمری موضوعی است که در هر ماه قمری اتفاق می افتد، ولی معمولا اغلب مردم در آغاز ماه های رمضان، شوال و ذی الحجه که موسم برگزاری بزرگترین عیدها و مراسم مذهبی مسلمین است، به این موضوع حساس می شوند.

این در حالی است که بروز 1 روز اختلاف بین کشورهای اسلامی طبیعی است.

امروزه با وجود نرم افزارهای نجومی مختلف، محاسبه موقعیت و مشخصات ماه کار ساده ای است، اما منجمین امروز برای پیش بینی رویت هلال ماه از معیارهای مختلفی استفاده می کنند. این معیارها بر اساس رصدهای انجام شده طی قرون اخیر طراحی شده و بنابراین، تقویم نویس با مقایسه مشخصه های نجومی ماه با معیارها و رکوردهای به دست آمده در مورد رویت هلال ماه اظهار نظر می کند.

هر چند که معیارهای رویت هلال اختلافاتی را با یکدیگر نشان می دهند، ولی نتایج علمی رصدها باعث می شود که خطای پیش بینی ها به تدریج کاهش یابد. اما چون اساس کار مبتنی بر رویت هلال ماه است، بنابراین به دلیل موقعیت جغرافیایی، وضعیت ماه تغییر می کند و به طور کلی اختلاف یک روزه بین کشورهای اسلامی طبیعی است. اما از آن جا که مسئله رویت یک امر انسانی است، بحث رویت امری است که با توجه به افراد و شرایط مختلف متغیر است.

یکی از مشکلات اصلی در همین گزارش های نادرست است. موارد بسیاری وجود داشته که افرادی ادعای رویت هلال کرده اند حال آن که از نظر نجومی امکان مشاهده آن هلال وجود نداشت. همین گزارش های نادرست در برخی از کشورها (مانند عربستان) موجب اعلام اول ماه شده و به تبع آن، برخی کشورهای دیگر مانند کشورهای حاشیه خلیج فارس یا حتی کشورهای واقع در شرق ایران مانند افغانستان، اول ماه را اعلام کرده اند. اما خوشبختانه در کشور ما، در سال های اخیر گروه های با تجربه به استهلال می پردازند و گزارش های آن ها مورد بررسی دقیق قرار می گیرد.

اختلاف فتوا در مورد رویت هلال ماه، بحث دیگری است که می تواند موجب اختلاف شود. برخی از مراجع رویت با چشم مسلح را قبول دارند و برخی دیگر اعتقاد به رویت با چشم غیر مسلح دارند. مهم اینجاست که وجود این اختلاف ها به هیچ وجه به معنی اشکال در تقویم ما نیست. ایرانیان همواره در زمینه نجوم پیشرو بوده اند و تقویم هجری شمسی و هجری قمری ایران یکی از دقیق ترین تقویم ها است.

توسعه و رشد شگفت ‌انگیز شمار مسلمانان در اروپا و آمریکا

وطن پرست — Tue, 09 Aug 2011 13:05:02 GMT

یکی از مهم‌ترین اهداف در آرمان‌های انقلاب اسلامی در «ایران» که حضرت امام خمینی(ره)، همواره بر آن تأکید می‌فرمود، مسئلة جهانی شدن انقلاب و گسترش اسلام بر اقصا نقاط جهان بود.
البتّه در آن دوران برخی از افراد و عناصری که امروزه داعیه‌دار اصلاح‌طلبی و تنش‌زدایی شده‌اند، به حمدالله مردم آنان را به عنوان سران فتنه شناسایی کرده‌اند، مسئلة صدور انقلاب و جهانی شدن اسلام را با تشکیل و اعزام گروه‌های خاص به برخی کشورها اشتباه گرفته و دست به اقداماتی زدند که در همان زمان با مخالفت و برخورد حضرت امام(ره) مواجه شد.
امّا درخشندگی خورشید اسلام و تلالؤ انوار انقلاب عظیم اسلامی ایران طیّ 32 سال گذشته به لطف الهی، مسئلة مهم و آرمانی صدور انقلاب و گسترش اسلام را محقّق کرد تا جایی که اکنون اسلام به عنوان مهم‌ترین و بزرگ‌ترین خطر برابر دنیای مادّی غرب، همة برنامه‌ریزی‌های دشمنان را متوجّه خود ساخته است. به این آمارها که اخیراً رسانه‌های اروپایی و آمریکایی با وحشت و نگرانی اعلام کرده‌اند، توجّه کنید:
تا سال 1980 م. (ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی) کلّ جمعیّت مسلمان در «انگلیس» 82 هزار نفر بوده است که اکنون، فقط طیّ 30 سال، با گرایش هر روزة مردم این کشور، جمعیّت مسلمانان این کشور را از مرز 5/2 میلیون نفر گذشته است.
در «فرانسه» که تا 30 سال گذشته به کمتر از 200 هزار نفر می‌رسید، اکنون 5 تا 6 میلیون نفر مسلمان زندگی می‌کنند. (حدود 30 برابر)
در «آلمان» که تا ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی ایران، حدود 100 هزار نفر مسلمان زندگی می‌کرده‌اند، اکنون جمعیّت مسلمانان به بیش از 5/3 میلیون نفر رسیده است.
در «آمریکا» نیز جمعیّت مسلمانان طیّ 30 سال گذشته با رشد خیره کننده به 7 میلیون نفر رسیده است.
اسلام در «روسیه»، کارشناسان این کشور پیش‌بینی کرده‌اند که تا 14 سال آینده بیش از 40% مردم روسیه، مسلمان خواهند بود.
بر اساس آمار رسمی در «اروپا» تا 14 سال آینده یک سوم جمعیّت «بلژیک» را مسلمانان تشکیل خواهند داد.
مسئولان فرانسوی هشدار داده‌اند که با روند کنونی رشد اسلام در این کشور تا اواسط قرن، «فرانسه» به یک جمهوری اسلامی تبدیل خواهد شد.
پیش‌بینی نظریّه‌پردازان اروپایی آن است که تا سال 2016 م. (4 سال دیگر) یک دولت اسلامی در اروپا تشکیل خواهد شد... افتخار و سرافرازی این نشانه‌های عظیم و پیروزی انقلاب و اسلام برای ملّتی است که با نثار جان و بذل مال و محبّت بی‌دریغ خود، با تبعیّت از امام و مقتدایشان به اسلام و تشیّع آبرو بخشیدند و ان‌شاءالله در آیندة نزدیک، شاهد شکستن مکاتب مادّی و لیبرالیستی و حاکمیّت اسلام در کلّ جهان، به دست با کفایت حضرت مهدی(عج) خواهند بود.بر گدفته از سایت موعود

در فضیلت و اعمال ماه مبارک رمضان

دوستدار وطن — Thu, 04 Aug 2011 17:45:02 GMT

شیخ صدوق به سند معتبره روایت کرده از حضرت امام رضاعلیه السلام از پدران بزرگواران خود از حضرت امیرالمؤمنین علیه و على اولاده السلام که فرمود خطبه‏اى خواند براى ما روزى حضرت رسول‏خداصلى الله علیه وآله پس فرمود اَیُّها النَّاس بدرستى‏که رو کرده است به سوى شما ماه خدا با برکت و رحمت و آمرزش ماهى است که نزد خدا بهترین ماهها است و ...

روزهایش بهترین روزها است و شبهایش بهترین شبها است و ساعتهایش بهترین ساعتها است و آن ماهیست که خوانده‏اند شما را در آن بسوى ضیافت خدا و گردیده‏اید در آن از اهل کرامت خدا نَفَسهاى شما در آن ثواب تسبیح دارد و خواب شما ثواب عبادت دارد و عملهاى شما در آن مقبولست و دعاهاى شما در آن مستجابست پس سؤال کنید از پروردگار خود به نیّتهاى درست و دلهاى پاکیزه از گناهان و صفات ذمیمه که توفیق دهد شما را براى روزه داشتن آن و تلاوت کردن قرآن در آن بدرستى‏که شقى و بد عاقبت کسى است که محروم گردد از آمرزش خدا در این ماه عظیم و یاد کنید به گرسنگى و تشنگى شما در این ماه تشنگى و گرسنگى روز قیامت را و تَصدّق کنید بر فقیران و مسکینان خود و تعظیم نمائید پیران خود را و رحم کنید کودکان خود را و نوازش نمائید خویشان خود را و نگاه دارید زبانهاى خود را از آنچه نباید گفت و بپوشید دیدهاى خود را از آنچه حلال نیست شما را نظر کردن بسوى آن و بازدارید گوشهاى خود را از آنچه حلال نیست شما را شنیدن آن و مهربانى کنید با یتیمان مردم تا مهربانى کنند بعد از شما با یتیمان شما و بازگشت کنید بسوى خدا از گناهان خود و بلند کنید دستهاى خود را به دعا در اوقات نمازهاى خود زیرا که وقت نمازها بهترین ساعتها است نظر مى‏کند حق تعالى در این اوقات به رحمت به سوى بندگان خود و جواب مى‏گوید ایشان را هرگاه او را مناجات کند و لبّیک مى‏گوید ایشان را هرگاه او را ندا کنند و مستجاب مى‏گرداند هرگاه او را بخوانند اى گروه مردمان بدرستى‏که جانهاى شما در گرو کرده‏هاى شما است پس از گرو بدر آورید به طلب آمرزش از خدا و پشتهاى شما گران بار است از گناهان شما پس سبک گردانید آنها را به طول دادن سجده‏ها و بدانید که حق تعالى سوگند یاد کرده است به عزّت و جلال خود که عذاب نکند نمازگذارندگان و سجده کنندگان در این ماه را و نترساند ایشان را به آتش جهنم در روز قیامت ایُّها النَّاس هر که از شما افطار دهد روزه‏دار مؤمنى را در این ماه از براى او خواهد بود نزد خدا ثواب بنده آزاد کردن و آمرزش گناهان گذشته پس بعضى از اصحاب گفتند یا رسول‏الله همه ما قدرت بر آن نداریم حضرت فرمود بپرهیزید از آتش جهنم به افطار فرمودن روزه‏داران اگرچه به نصف دانه خرما باشد و اگر چه به یک شربت آبى باشد بدرستى‏که خدا این ثواب را مى‏دهد کسى را که چنین کند اگر قادر بر زیاده از این نباشد اَیُّها النَّاسُ هر که خُلْق خود را در این ماه نیکو گرداند بر صراط آسان بگذرد در روزى که قدمها بر آن لغزد و هر که سبک گرداند در این ماه خدمت غلام و کنیز خود را خدا در قیامت حساب او را آسان گرداند و هر که در این ماه شرّ خود را از مردم باز دارد حق تعالى غضب خود را در قیامت از او باز دارد و هر که در این ماه یتیم بى‏پدرى را گرامى دارد خدا او را در قیامت گرامى دارد و هر که در این ماه صله و احسان کند با خویشان خود خدا وَصل کند او را به رحمت خود در قیامت و هر که در این ماه قطع احسان خود از خویشان خود بکند خدا در قیامت قطع رحمت خود از او بکند و هر که نماز سنتى در این ماه بکند خدا براى او برات بیزارى از آتش جهنم بنویسد و هر که در این ماه نماز واجبى را ادا کند خدا عطا کند به او ثواب هفتاد نماز واجب که در ماههاى دیگر کرده شود و هر که در این ماه بسیار بر من صلوات فرستد خدا سنگین گرداند ترازوى عمل او را در روزى که ترازوهاى اعمال سبک باشد و کسى‏که یک آیه از قرآن در این ماه بخواند ثواب کسى دارد که در ماههاى دیگر ختم قرآن کرده باشد اَیُّها النَّاسُ بدرستى‏که درهاى بهشت در این ماه گشاده است پس سؤال کنید از پروردگار خود که بروى شما نه‏بندد و درهاى جهنّم در این ماه بسته است پس سؤال کنید از پروردگار خود که بر روى شما نگشاید و شیاطین را در این ماه غُلّ کرده‏اند پس سؤال کنید از خدا که ایشان را بر شما مسلط نگرداند الخ و شیخ صدوق روایت کرده که چون ماه رمضان داخل مى‏شد حضرت‏رسول‏صلى الله علیه وآله آزاد مى‏کرد هر اسیرى که بود و عطا مى‏نمود هر سائلى را مؤلف گوید که ماه رمضان ماه خداوند عالمیان است و شریفترین ماهها است و ماهیست که درهاى آسمان و درهاى بهشت و رحمت گشوده مى‏شود و درهاى جهنّم بسته مى‏شود و در آن شبى است که عبادت در آن بهتر است از عبادت هزارماه‏پس‏تأمّل‏نماکه‏چگونه‏خواهى‏بوددرشب‏وروزخودوچگونه‏نگاه‏مى‏دارى‏اعضاء و جواح خود را از معصیتهاى پروردگارخودومباداشبها در خواب باشى و روزها غافل از یاد خدا همانا در خبر است که در آخر هر روز از روزهاى ماه‏رمضان‏دروقت‏افطارحق‏تعالى‏هزارهزارکس‏را ازآتش‏جهنّم آزاد مى‏کند و چون شب جمعه و روز جمعه مى‏شود در هر ساعتى هزار هزار کس را از آتش جهنم آزاد مى‏کند که هر یک مستوجب عذاب شده باشند و در شب و روز آخر ماه به عدد آنچه در تمام ماه آزاد کرده است آزاد مى‏کند پس اى عزیز مبادا بیرون رود ماه رمضان و گناهان تو باقى مانده باشد و در هنگامى که روزه‏داران مزدهاى خود را بگیرند تو از جمله محرومان و زیانکاران باشى و تقرب بجوى بسوى خداوند تبارک و تعالى به تلاوت کردن قرآن مجید در شبها و روزهاى این ماه و به ایستادن به نماز و جِدّ و جَهد کردن در عبادت و بجا آوردن نمازها در اوقات فضیلت و کثرت استغفار و دعا فَعَنِ الصَّادِقِ‏علیه السلام:

اَنَّهُ مَنْ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ فى‏ شَهْرِ رَمَضانَ، لَمْ یُغْفَرْ لَهُ اِلى‏ قابِلٍ اِلاَّ اَنْ یَشْهَدَ عَرَفَةَ

امام صادق‏علیه السلام فرمود: هر که در ماه رمضان آمرزیده نشود تا سال آینده آمرزیده نشود مگر آنکه در عرفات حاضر شود

و نگاه دارد خود را ازچیزهایى خدا حرام کرده است و از افطار کردن بر چیزهاى حرام و رفتار کن به نحوى که مولاى ما حضرت صادق‏علیه السلام وصیّت نموده و فرموده که هرگاه روزه‏دارى مى‏باید که روزه دارد گوش و چشم و مو و پوست و جمیع اعضاى تو یعنى از محرّمات بلکه از مکروهات و فرمود باید که روز روزه تو مانند روز افطار تو نباشد و نیز فرموده که روزه نه همین از خوردن و آشامیدن است تنها بلکه باید در روز روزه نگاه دارید زبان خود را از دروغ و بپوشانید دیده‏هاى خود را از حرام و با یکدیگر نزاع مکنید و حَسَد مبرید و غیبت مکنید و مجادله مکنید و سوگند دروغ مخورید بلکه سوگند راست نیز و دشنام مدهید و فحش مگوئید و ستم مکنید و بى‏خردى مکنید و دلتنگ مشوید و غافل مشوید از یاد خدا و از نماز و خاموش باشید از آنچه نباید گفت و صبر کنید و راستگو باشید و دورى کنید از اهل شرّ و اجتناب کنید از گفتار بد و دروغ و افتراء و خصومت کردن با مردم و گمان بد بردن و غیبت کردن و سخن‏چینى کردن و خود را مُشْرِف به آخرت دانید و منتظر فَرَج و ظُهور قائم آل محمّدعلیه السلام باشید و آرزومند ثوابهاى آخرت باشید و توشه اعمال صالحه براى سفر آخرت بردارید و بر شما باد به آرام دل و آرام تن و خضوع و خشوع و شکستگى و مذلّت مانند بنده‏اى که از آقاى خود ترسد و ترسان باشید از عذاب خدا و امیدوار باشید رحمت او را و باید پاک باشد اى روزه‏دار دل تو از عیبها و باطن تو از حیله‏ها و مکرها و پاکیزه باشد بدن تو از کثافتها و بیزارى بجوى بسوى خدا از آنچه غیر اوست و در روزه ولایت خود را خالص گردانى از براى او و خاموش باشى از آنچه حق تعالى نهى کرده است تو را از آن در آشکارا و پنهان و بترسى از خداوند قهار آنچه سزاوار ترسیدن او است در پنهان و آشکار و ببخشى روح و بدن خود را به خداى عزّوجلّ در ایّام روزه خود و فارغ گردانى دل خود را از براى محبّت او و یاد او و بدن خود را به کارفرمائى در آنچه خدا تو را امر کرده است به آن و خوانده است بسوى آن اگر همه اینها را به عمل آورى آنچه سزاوار روزه داشتن است به عمل آورده‏اى و فرموده خدا را اطاعت کرده‏اى و آنچه کم کنى از آنها که بیان کردم از براى تو به قدر آن از روزه تو کم مى‏شود از فضل آن و ثواب آن بدرستى که پدرم گفت رسول‏خداصلى الله علیه وآله شنید که زنى در روز روزه‏اى جاریه خود را دشنام داد حضرت طعامى طلبید آن زن را گفت بخور زن گفت من روزه‏ام فرمود چگونه روزه‏اى که جاریه خود را دشنام دادى روزه از خوردن و آشامیدن تنها نیست بدرستى‏که حق تعالى روزه را حجابى گردانیده است از سایر امور قبیحه از کردار بد و گفتار بد چه بسیار کمند روزه‏داران و چه بسیارند گرسنگى کشندگان و حضرت امیرالمؤمنین‏علیه السلام فرمود که چه بسیار روزه‏دارى که بهره‏اى نیست او را از روزه به غیر از تشنگى و گرسنگى و چه بسیار عبادت کننده‏اى که نیست او را بهره‏اى از عبادت به غیر تَعَب اى خوشا خواب زیرکان که بهتر از بیدارى و عبادت احمقان است و خوشا افطار کردن زیرکان که بهتر از روزه داشتن بى‏خردان است و روایت شده از جابربن یزید از حضرت امام محمد باقرعلیه السلام که حضرت رسول‏صلى الله علیه وآله به جابر بن عبدالله فرمود اى جابر این ماه رمضانست هر که روزه بدارد روز آن را و بایستد به عبادت پاره‏اى از شبش را و باز دارد از حرام شکم و فَرْج خود را و نگاه دارد زبان خود را بیرون رود از گناهان خود مثل بیرون رفتن او از ماه جابر گفت یا رسول‏اللّه چه نیکو است این حدیث که فرمودى فرمود اى جابر و چقدر سخت است این شرطهایى که نمودم وبالجمله اعمال این ماه شریف در دو مطلب و یک خاتمه ذکر مى‏شود.

مطلب اوّل در اَعْمال ‏مُشترکه ‏این ماه

و آن بر چهار قِسْم است‏ :قسم اوّل اعمالى است که در هر شب و روز این ماه بجا آورده مى‏شود

دعا بعد از هر فریضه

سیّد بن طاوس روایت کرده از حضرت امام‏جعفر صادق و امام موسى کاظم‏علیهما السلام که فرمودند مى‏گوئى در ماه رَمَضان از اوّل تا به آخر آن بعد از هر فریضه:

اَللّهُمَّ ارْزُقْنى‏ حَجَّ بَیْتِکَ الْحَرامِ، فى‏ عامى‏ هذا وَفى‏ کُلِّ عامٍ ما اَبْقَیْتَنى‏

خدایا روزیم گردان حج خانه کعبه را در این سال و در هر سال تا زنده هستم‏

فى‏ یُسْرٍ مِنْکَ وَعافِیَةٍ، وَسَعَةِ رِزْقٍ، وَلا تُخْلِنى‏ مِنْ تِلْکَ الْمواقِفِ الْکَریمَةِ،

در آسایش و تندرستى از جانب تو و وسعت روزى و دورم مکن از این اماکن‏گرامى‏

وَالْمَشاهِدِ الشَّریفَةِ، وَ زِیارَةِ قَبْرِ نَبِیِّکَ صَلَواتُکَ عَلَیْهِ وَ الِهِ، وَفى‏ جَمیعِ‏

و مشاهد شریفه‏و زیارت قبر پیامبرت که درود تو بر او و آلش باد در همه‏

حَوائِجِ الدُّنْیاوَالأخِرَةِ فَکُنْ لى‏، اَللّهُمَّ اِنّى‏ اَسْئَلُکَ فیما تَقْضى‏ وَتُقَدِّرُ مِنَ‏

حاجتهاى دنیاو آخرتم پشتیبان من باش خدایا از تو خواهم در آنچه بنا هست درباره‏اش حکم فرمائى و مقدر کنى در آن‏

الأَمْرِالْمَحْتُومِ فى‏ لَیْلَةِ الْقَدْرِ، مِنَ الْقَضآءِ الَّذى‏ لا یُرَدُّ وَلا یُبَدَّلُ، اَنْ‏

فرمان حتمى و مسلم در شب قدر از آن تقدیرى که برگشت ندارد و تغییر نپذیرد که‏

تَکْتُبَنى‏ مِنْ حُجَّاجِ بَیْتِکَ الْحَرامِ، الْمَبْرُورِ حَجُّهُمُ، الْمَشْکُورِ سَعْیُهُمُ،

مرا از حاجیان خانه محترم کعبه‏ات ثبت فرمایى آن حاجیانى که حجشان درست و سعیشان مورد تقدیر و سپاس است‏

الْمَغْفُورِ ذُنُوبُهُمُ، الْمُکَفَّرِ عَنْهُمْ سَیِّئاتُهُمْ، وَاجْعَلْ فیما تَقْضى‏

و گناهانشان آمرزیده و کارهاى بدشان بخشیده شده است و قرار ده در همان قضا

وَتُقَدِّرُ، اَنْ تُطیلَ عُمْرى‏، وَتُوَسِّعَ عَلَىَّ رِزْقى‏، وَتُؤدِّى‏ عَنّى‏ اَمانَتى‏

و تقدیراتت که عمر مرا طولانى گردانى و روزیم را فراخ کنى و امانت و قرضم را

وَدَیْنى‏، آمینَ رَبَّ الْعالَمینَ.

اداء فرمائى، اجابت فرما اى پروردگار جهانیان * * * * * * * * * * * *

دعا عقب نمازهاى فریضه

و مى‏خوانى عقب نمازهاى فریضه:

یا عَلِىُّ یا عَظیمُ، یا غَفُورُ یا رَحیمُ، اَنْتَ الرَّبُّ الْعَظیمُ، الَّذى‏ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَى‏ءٌ

اى والا اى ‏بزرگ اى آمرزنده اى مهربان تویى پروردگار بزرگى که نیست مانند او چیزى‏

وَهُوَ السَّمیعُ الْبَصیرُ، وَهذا شَهْرٌ عَظَّمْتَهُ وَکَرَّمْتَهُ، وَشَرَّفْتَهُ وَفَضَّلْتَهُ‏

و او شنوا و بینا است و این ماهى است که آنرا بزرگ و گرامى داشته و او را شرافت و برترى داده‏اى‏

عَلَى الشُّهُورِ، وَهُوَ الشَّهْرُ الَّذى‏ فَرَضْتَ صِیامَهُ عَلَىَّ، وَهُوَ شَهْرُ

بر ماههاى دیگر و این ماهى است که روزه آن را بر من واجب کرده و این ماه‏

رَمَضانَ الَّذى‏ اَنْزَلْتَ فیهِ الْقُرْآنَ، هُدىً لِلنَّاسِ وَبَیِّناتٍ مِنَ الْهُدى‏

رمضان است همان ماهى که قرآن را در آن فرو فرستادى آن قرآنى که راهنماى مردم و نشانه‏هاى روشنى از هدایت‏

وَالْفُرْقانِ وَجَعَلْتَ فیهِ لَیْلَةَ الْقَدْرِ، وَجَعَلْتَها خَیْراً مِنْ اَلْفِ شَهْرٍ، فَیا

و جدا ساختن (میان حق و باطل) است و قراردادى در این ماه شب قدر را و آن را بهتر از هزار ماه کردى پس اى‏

ذَالْمَنِّ وَلا یُمَنُّ عَلَیْکَ، مُنَّ عَلَىَّ بِفَکاکِ رَقَبَتى‏ مِنَ النَّارِ، فیمَنْ تَمُنُ‏

منت دارى که کسى بر تو منت ندارد منت نه بر من به آزاد ساختنم از آتش در میان آنانکه‏

عَلَیْهِ، وَاَدْخِلْنِى الْجَنَّةَ، بِرَحْمَتِکَ یا اَرْحَمَ الرَّاحِمینَ. ‏

بر آنها منت نهى و داخل بهشتم گردان برحمتت اى مهربانترین مهربانان * * * * * * * * * * * * * * * * * *

دعا بعد از هر نماز واجب نقل از حضرت رسول صَلَّى اللَّهِ عَلِیهِ وَاله

شیخ کفعمى درمصباح و بلد الأمین و شیخ شهید در مجموعه خود از حضرت رسول‏صلى الله علیه وآله نقل کرده‏اند که آن حضرت فرمود هرکه این دعا را در ماه رَمَضان بعد از هر نماز واجبى بخواند حقّ تعالى بیامرزد گناهان‏

او را تا روز قیامت و دعا این است: اَللّهُمَّ اَدْخِلْ عَلى‏ اَهْلِ الْقُبُورِ السُّرُورَ،

* * * * * * * * * * * * * * * * * *خدایا بفرست بر خفتگان در گور نشاط و سرور

اَللَّهُمَّ اَغْنِ کُلَّ فَقیرٍ، اَللّهُمَّ اَشْبِعْ کُلَّ جایِعٍ اَللّهُمَّ اکْسُ کُلَّ عُرْیانٍ،

خدایا دارا کن هر ندارى را خدایا سیر کن هر گرسنه‏اى را خدایا بپوشان هر برهنه را

اَللّهُمَّ اقْضِ دَیْنَ کُلِّ مَدینٍ، اَللّهُمَّ فَرِّجْ عَنْ کُلِّ مَکْرُوبٍ، اَللّهُمَّ رُدَّ

خدایا ادا کن قرض هر قرضدارى را خدایا بگشا اندوه هر غمزده را خدایا به وطن بازگردان هر

کُلَّ غَریبٍ، اَللّهُمَّ فُکَّ کُلَّ اَسیرٍ، اَللّهُمَّ اَصْلِحْ کُلَّ فاسِدٍ مِنْ اُمُورِ

دور از وطنى را خدایا آزاد کن هر اسیرى را خدایا اصلاح کن هر فسادى را از کار

الْمُسْلِمینَ، اَللّهُمَّ اشْفِ کُلَّ مَریضٍ، اَللّهُمَّ سُدَّ فَقْرَنا بِغِناکَ، اَللّهُمَ‏

مسلمین خدایا درمان کن هر بیمارى را خدایا ببند رخنه فقر ما را به وسیله دارائى خود خدایا

غَیِّرْ سُوءَ حالِنا بِحُسْنِ حالِکَ، اَللّهُمَّ اقْضِ عَنَّا الدَّیْنَ، وَاَغْنِنا مِنَ‏

بدى حال ما را بخوبى حال خودت مبدل کن خدایا ادا کن از ما قرض و بدهیمان را و بى‏نیازمان کن از

الْفَقْرِ، اِنَّکَ عَلى‏ کُلِّشَى‏ءٍ قَدیرٌ. ندارى که راستى تو بر هر چیز توانائى * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

دعاى حجّ از حضرت صادق علیه السلام

و شیخ کلینى در کافى روایت کرده از ابو بصیر که‏ حضرت صادق‏علیه السلام در ماه رمضان این دعا رامى‏خواند:

اَللّهُمَّ اِنّى‏ بِکَ وَمِنْکَ اَطْلُبُ‏

خدایامن بوسیله تو و از شخص تو مى‏جویم‏

حاجَتى‏، وَمَنْ طَلَبَ حاجَةً اِلىَ النَّاسِ فَاِنّى‏ لا اَطْلُبُ حاجَتى‏ اِلاَّ

حاجتم را و هر که حاجت خویش از مردم مى‏جوید ولى من نجویم حاجتم را جز

مِنْکَ، وَحْدَکَ لا شَریکَ لَکَ، وَاَسْئَلُکَ بِفَضْلِکَ وَرِضْوانِکَ اَنْ تُصَلِّىَ‏

از تو تنها که شریکى ندارى و از تو خواهم به حق فضل و خوشنودیت که درود فرستى‏

عَلى‏ مُحَمَّدٍ وَاَهْلِ بَیْتِهِ، وَاَنْ تَجْعَلَ لى‏ فى‏ عامى‏ هذا اِلى‏ بَیْتِکَ‏

بر محمد و خاندان او و اینکه در این سال براى رسیدن من به خانه‏

الْحَرامِ سَبیلاً، حِجَّةً مَبْرُورَةً مُتَقبَّلَةً زاکِیَةً خالِصَةً لَکَ تَقَرُّ بِها عَیْنى‏،

محترمت کعبه راهى قرار دهى که حجى صحیح و پذیرفته و پاکیزه و خالص براى تو انجام دهم آن چنانکه دیده‏ام‏

وَتَرْفَعُ بِها دَرَجَتى‏، وَتَرْزُقَنى‏ اَنْ اَغُضَّ بَصَرى‏، وَاَنْ اَحْفَظَ فَرْجى‏،

بدان روشن شود و درجه‏ام بدان بالا رود و روزیم کن که دیده‏ام را بپوشانم و عورتم را (از گناه) نگهدارم‏

وَاَنْ اَکُفَّ بِها عَنْ جَمیعِ مَحارِمِکَ، حَتّى‏ لایَکُونَ شَى‏ءٌ آثَرَ عِنْدى‏

و خود را از همه کارهاى حرام تو باز دارم تا بدان حد که هیچ چیزى در پیش من محبوبتر

مِنْ طاعَتِکَ وَخَشْیَتِکَ، وَالْعَمَلِ بِما اَحْبَبْتَ، وَالتَّرْکِ لِما کَرِهْتَ‏

از اطاعت و ترس از تو و انجام آنچه دوست دارى و نکردن آنچه را ناخوش دارى‏

وَنَهَیْتَ عَنْهُ، وَاجْعَلْ ذلِکَ فى‏ یُسْرٍ وَیَسارٍ وَعافِیَةٍ، وَما اَنْعَمْتَ بِهِ‏

و آنرا قدغن کرده‏اى نباشد و قرار ده همه اینها را در گشایش و آسودگى و تندرستى با هر چه نعمت که‏

عَلَىَّ، وَاَسْئَلُکَ اَنْ تَجْعَلَ وَفاتى‏ قَتْلاً فى‏ سَبیلِکَ تَحْتَ رایَةِ نَبِیِّکَ‏

به من داده‏اى و از تو خواهم که مرگ مرا کشته شدن در راهت قرار دهى که در زیر پرچم پیغمبرت‏

مَعَ اَوْلِیآئِکَ، وَاَسْئَلُکَ اَنْ تَقْتُلَ بى‏ اَعْدآئَکَ وَاَعْدآءَ رَسُولِکَ وَاَسْئَلُکَ‏

با دوستانت کشته شوم و از تو خواهم که دشمنان خود و دشمنان پیامبرت را بدست من بکشى و از تو خواهم‏

اَنْ تُکْرِمَنى‏ بِهَوانِ مَنْ شِئْتَ مِنْ خَلْقِکَ، وَلا تُهِنّى‏ بِکَرامَةِ اَحَدٍ مِنْ‏

که مرا گرامى دارى بخوار کردن هر یک از خلق خود که خواهى ولى خوارم نکنى به گرامى داشتن هیچیک از

اَوْلِیآئِکَ، اَللّهُمَّ اجْعَلْ لى‏ مَعَ الرَّسُولِ سَبیلاً حَسْبِىَ اللَّهُ ما شآءَ اللَّهُ.

دوستانت خدایا قرار ده براى من با پیامبرت راهى خدا مرا بس است و آنچه خواهد شود

* * * *

مؤلف گوید: که‏این دعاء موسوم به دعاى حجّ است سیّد در اقبال از حضرت صادق‏علیه السلام روایت کرده خواندن آن را در شبهاى ماه رمضان بعد از مغرب و کفعمى در بلدالأمین گفته که مستحب است خواندن آن در هر روز از ماه رمضان و در شب اوّل نیز و شیخ مفید در مقنعه براى خصوص شب اوّل نقل کرده بعد از نماز مغرب و بدانکه بهترین اعمال در شبها و روزهاى ماه مبارک رمضان خواندن قرآن است و بسیار باید خواند چه آنکه قرآن در این ماه نازل شده است و وارد شده که هر چیزى را بهاریست و بهار قرآن ماه رمضانست و در ماههاى دیگر هر ماهى یک ختم سنت است و اقلّش شش روز است و در ماه رمضان در هر سه روز یک ختم سنّت است و اگر روزى یک ختم تواند بکند خوبست علامه مجلسى‏رحمه الله فرموده که در حدیث است که بعضى از ائمّه‏علیهم السلام در این ماه چهل ختم قرآن و زیاده مى‏کردند و اگر هر ختم قرآنى را ثوابش را به روح مقدّس یکى از چهارده معصوم‏علیهم السلام هدیّه کند ثوابش مضاعف گردد و از روایتى ظاهر مى‏شود که اجر چنین کسى آن است که با ایشان باشد در روز قیامت و دراین‏ماه دعا وصلوات و استغفار بسیار باید نمود و لااِلهَ اِلَّا اللَّهُ بسیار باید گفت و روایت شده که جناب امام زین‏العابدین‏7 چون ماه رمضان داخل مى‏شد تکلّم نمى‏کرد مگر به دعاء و تسبیح و استغفار و تکبیر و باید اهتمام بسیار نمود به عبادت و نافله‏هاى شب و روز

اعمال افطار و سایر اعمال در شبهاى ماه رمضان

قسم دوم اعمالیست که در شبهاى ماه رمضان باید بجا آورد

و آن چند امر است اوّل افطار است و مستحب است که بعد از نماز شام افطار کند مگر آنکه ضعف بر او غلبه کرده باشد یا جمعى منتظر او باشند دوّم آنکه افطار کند با چیز پاکیزه از حرام و شُبهات و بهتر آنست که به خرماى حلال افطار کند تا ثواب نمازش چهارصد برابر گردد و به خرما و آب و به رطب و به لبن و به حلوا و به نبات و به آب گرم به هر کدام که افطار کند نیز خوبست. سوم آنکه در وقت افطار دعاهاى وارده آنرا بخواند از جمله آنکه بگوید:

اَللّهُمَّ لَکَ صُمْتُ، وَعَلى‏ رِزْقِکَ اَفْطَرْتُ، وَعَلَیْکَ تَوَکَّلْتُ‏

خدایا براى تو روزه گرفتم و با روزى تو افطار کنم و بر تو توکل کنم‏

تا خدا عطا کند به او ثواب هر کسى را که در این‏روز روزه داشته و اگر دعاى اَللّهُمَّ رَبَّ النّورِ الْعَظیمِ را که سیّد و کفعمى روایت کرده‏اند بخواند فضیلت بسیار یابد و روایت شده که حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام هرگاه‏

مى‏خواست افطار کند مى‏گفت: بِسْمِ اللَّهِ اَللّهُمَّ لَکَ صُمْنا، وَعَلى‏ رِزْقِکَ‏

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * خدایا براى تو روزه گرفتیم و با روزى تو

اَفْطَرْنا، فَتَقَبَّلْ مِنَّا اِنَّکَ اَنْتَ السَّمیعُ الْعَلیمُ، چهارم در لقمه اوّل بگوید بِسْمِ اللَّهِ‏

افطار کنیم پس از ما بپذیر که براستى تو شنوا و دانایى * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

الرَّحْمنِ الرّحَیمِ یا واسِعَ الْمَغْفِرَةِ اِغْفِرْ لى‏ تا خدا او را بیامرزد و در خبر است که در آخر هر روز از روزهاى ماه رمضان خدا هزار هزار کس را از آتش جهنّم آزاد مى‏کند پس از حق تعالى بخواه که تو را یکى از آنها قرار دهد پنجم در وقت افطار سوره قدر بخواند ششم در وقت افطار تصدّق کند و افطار دهد روزه‏داران را اگر چه به چند دانه خرما یا شربتى آب باشد و از حضرت رسول‏صلى الله علیه وآله مرویست که کسى که افطار دهد روزه دارى را از براى او خواهد بود مثل اَجرِ آن روزه‏دار بدون آنکه از اجر او چیزى کم شود و هم از براى او خواهد بود مثل آن عمل نیکویى که بجا آورد آن افطار کننده به قوه آن طعام وآیةاللَّه علامه حلّى در رساله سَعدِیَّه از حضرت صادق‏علیه السلام نقل کرده که فرمود هر مؤمنى که اطعام کند مؤمنى را لقمه‏اى در ماه رمضان بنویسد حق تعالى براى او اجر کسى که سى بنده مؤمن آزاد کرده باشد و از براى او باشد نزد حق‏تعالى یک دعاى مستجاب هفتم در هر شب خواندن هزار مرتبه اِنّا اَنزَلْناهُ وارد است هشتم در هر شب صد مرتبه حم دُخان را بخواند اگر میسّر شود نهم سیّد روایت کرده که هر که این دعا را بخواند در هر شب ماه رمضان آمرزیده شود گناهان چهل سال او

* * * *

اَللّهُمَّ رَبَّ شَهْرِ رَمَضانَ، الَّذى‏ اَنْزَلْتَ فیهِ الْقُرْآنَ وَافْتَرَضْتَ على‏

خدایا اى پروردگار ماه رمضان که در آن قرآن را فرستادى و بر

عِبادِکَ فیهِ الصِّیامَ، صَلِّ عَلى‏ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَارْزُقْنى‏ حَجَّ بَیْتِکَ‏

بندگان روزه را در این ماه واجب کردى درود فرست بر محمد و آل محمد و روزیم گردان حج خانه‏

الْحَرامِ، فى‏ عامى‏ هذا وَفى‏ کُلِّ عامٍ، وَاغْفِرْ لى‏ تِلْکَ الذُّنُوبَ الْعِظامَ،

محترم خود کعبه را در این سال و در هر سال و بیامرز برایم این گناهان بزرگ را

فَاِنَّهُ لا یَغْفِرُها غَیْرُکَ، یا رَحْمنُ یا عَلاَّمُ. ‏

که براستى نیامرزد آنها را جز تو اى بخشاینده و اى بسیار دانا

دهم در هر شب بخواند بعد از مغرب دعاى حجّ را که در قسم اوّل گذشت

دعاى افتتاح

یازدهم بخواند در هر شب از ماه رمضان اَللّهُمَّ اِنّى‏

اَفْتَتِحُ الثَّنآءَ بِحَمْدِکَ، وَاَنْتَ مُسَدِّدٌ لِلصَّوابِ بِمَّنِکَ، وَاَیْقَنْتُ اَنَّکَ اَنْتَ‏

خدایا من ستایش‏را بوسیله حمد تو مى‏گشایم و تویى که به نعمت‏بخشى خود بندگان را به درستى وادارى و یقین دارم که براستى تو

اَرْحَمُ الرَّاحِمینَ فى‏ مَوْضِعِ الْعَفْوِ وَالرَّحْمَةِ، وَاَشَدُّ الْمُعاقِبینَ فى‏

مهربانترین مهربانانى اما در جاى گذشت و مهربانى ولى سخت‏ترین کیفرکننده‏اى در

مَوْضِعِ النَّکالِ وَالنَّقِمَةِ، وَاَعْظَمُ الْمُتَجَبِّرینَ فى‏ مَوْضِعِ الْکِبْریآءِ

جاى شکنجه و انتقام و بزرگترین جبارانى در جاى بزرگى و

وَالْعَظَمَةِ، اَللّهُمَّ اَذِنْتَ لى‏ فى‏ دُعآئِکَ وَمَسْئَلَتِکَ، فَاسْمَعْ یا سَمیعُ‏

عظمت خدایا تو به من اجازه دادى در این که بخوانمت و از تو درخواست کنم پس اى خداى شنوا

مِدْحَتى‏، وَاَجِبْ یا رَحیمُ دَعْوَتى‏، وَاَقِلْ یا غَفُورُ عَثْرَتى‏، فَکَمْ یآ

مدح و ثنایم را بشنو و پاسخ ده اى مهربان خواسته‏ام را و نادیده‏گیر اى آمرزنده لغزشم را اى‏

اِلهى‏ مِنْ کُرْبَةٍ قَدْ فَرَّجْتَها، وَهُمُومٍ قَدْ کَشَفْتَها، وَعَثْرَةٍ قَدْ اَقَلْتَها،

معبود من چه بسیار گرفتارى که برطرف کردى و چه بسیار اندوه که زدودى و لغزشها که چشم پوشیدى‏

وَرَحْمَةٍ قَدْ نَشَرْتَها، وَحَلْقَةِ بَلاءٍ قَدْ فَکَکْتَها، اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ الَّذى‏ لَمْ یَتَّخِذْ

و مهر و رحمت که گستردى و زنجیر بلا که از هم باز کردى ستایش خاص خدایى است که نگیرد

صاحِبَةً وَلا وَلَداً، وَلَمْ یَکُنْ لَهُ شَریکٌ فى‏ الْمُلْکِ وَلَمْ یَکُنْ لَهُ وَلِىٌ‏

همسرى و نه فرزندى و نیست برایش شریکى در فرمانروایى و نیست برایش یاورى‏

مِنَ الذُّلِّ، وَ کَبِّرْهُ تَکْبیراً، اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ بِجَمیعِ مَحامِدِهِ کُلِّهَا عَلى‏ جَمیعِ‏

از خوارى و به کمال بزرگى او را یاد کن ستایش خداى را به همه ستودگیهایش یکسر بر همه‏

نِعَمِهِ کُلِّها، اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ الَّذى‏ لا مُضآدَّ لَهُ فى‏ مُلْکِهِ، وَلا مُنازِعَ لَهُ فى‏

نعمتهایش یکسر ستایش براى خدایى است که ضد و دشمنى در پادشاهى او و ستیزه‏جویى در

اَمْرِهِ، اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ الَّذى‏ لا شَریکَ لَهُ فى‏ خَلْقِهِ، وَلا شَبیهَ لَهُ فى‏ عَظَمَتِهِ،

فرمانش نیست ستایش خدایى را است که شریکى در خلقتش ندارد و شبیهى در عظمت او نیست‏

اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ الْفاشى‏ فِى الْخَلْقِ اَمْرُهُ وَ حَمْدُهُ الظَّاهِرِ بِالْکَرَمِ مَجْدُهُ،

ستایش خاص خدایى است که هویدا است در میان خلق کارش و ستایشش و آشکار است به بزرگوارى شوکتش‏

الْباسِطِ بِالْجُودِ یَدَهُ، الَّذى‏ لا تَنْقُصُ خَزآئِنُهُ، وَلا تَزیدُهُ کَثْرَةُ الْعَطآءِ

و گشاده است دستش آنکه نقصان نپذیرد خزینه‏هایش و نیفزایدش بسیارى عطا

اِلاَّ جُوداً وَ کَرَماً، اِنَّهُ هُوَ الْعَزیزُ الْوَهَّابُ اَللّهُمَّ اِنّى‏ اَسْئَلُکَ قَلیلاً مِنْ‏

مگر جود و بزرگوارى براستى که او عزیز و بسیار بخشنده است خدایا از تو خواهم اندکى از

کَثیرٍ مَعَ حاجَةٍ بى‏ اِلَیْهِ عَظیمَةٍ، وَغِناکَ عَنْهُ قَدیمٌ وَ هُوَ عِنْدى‏ کَثیرٌ،

بسیار با اینکه نیازمندیم بدان بزرگ است و بى‏نیازى تو از آن قدیم و ازلى است و آن درخواست پیش من بسیار

وَهُوَ عَلَیْکَ سَهْلٌ یَسیرٌ، اَللّهُمَّ اِنَّ عَفْوَکَ عَنْ ذَنْبى‏، وَتَجاوُزَکَ عَنْ‏

ولى در نزد تو اندک و آسان است خدایا براستى گذشت تو از گناهم و چشم‏پوشیت از

خَطیئَتى‏، وَصَفْحَکَ عَنْ ظُلْمى‏، وَسَِتْرَکَ عَلى‏ قَبیحِ عَمَلى‏، وَحِلْمَکَ‏

خطایم و نادیده گیریت از ستمم و پرده‏پوشیت بر کار زشتم و بردباریت‏

عَنْ کَثیرِ جُرْمى‏ عِنْدَ ما کانَ مِنْ خَطأى‏ وَعَمْدى‏ اَطْمَعَنى‏ فى‏ اَنْ‏

در برابر جنایت و جرم بسیارم که به خطا یا از روى تعمد کردم مرا به طمع انداخت تا از تو

اَسْئَلَکَ ما لا اَسْتَوْجِبُهُ مِنْکَ، الَّذى‏ رَزَقْتَنى‏ مِنْ رَحْمَتِکَ، وَاَرَیْتَنى‏

درخواست کنم چیزى را که مستحق آن نیستم، درخواست کنم آنچه را که از رحمتت روزى من کردى و

مَنْ قُدْرَتِکَ، وَعَرَّفْتَنى‏ مِنْ اِجابَتِکَ، فَصِرْتُ اَدْعُوکَ آمِناً، وَاَسْئَلُکَ‏

از قدرتت به من نمایاندى و از اجابت دعایت به من شناساندى و این سبب شد که من از روى اطمینان تو را بخوانم‏

مِسْتَأنِساً لا خآئِفاً وَلا وَجِلاً، مُدِلاًّ عَلَیْکَ فیما قَصَدْتُ فیهِ اِلَیْکَ،

و با تو انس گرفته بدون ترس و واهمه از تو حاجت بخواهم و تازه در مطلوب و مقصود خود با ناز و عشوه به درگاهت آیم‏

فَاِنْ اَبْطَاَ عَنّى‏ عَتَبْتُ بِجَهْلى‏ عَلَیْکَ، وَلَعَلَّ الَّذى‏ اَبْطَاَعَنّى‏ هُوَ خَیْرٌ لى‏

و اگر حاجتم دیر برآید بواسطه نادانیم بر تو اعتراض کنم در صورتى که شاید دیر کردن آن براى من بهتر باشد زیرا

لِعِلْمِکَ بِعاقِبَةِ الْأُمُورِ، فَلَمْ اَرَ مَوْلاً کَریماً اَصْبَرَ عَلى‏ عَبْدٍ لَئیمٍ مِنْکَ‏

تو داناى به سرانجام کارها هستى و از اینرو من ندیدم مولاى بزرگوارى را که بر بنده پست خود شکیباتر از تو باشد

عَلَىَّ یا رَبِّ، اِنَّکَ تَدْعُونى‏ فَاُوَلّى‏ عَنْکَ، وَتَتَحَبَّبُ اِلَىَّ فَاَتَبَغَّضُ اِلَیْکَ،

بر من اى پروردگارم تو مرا مى‏خوانى ولى من از تو رومى‏گردانم و تو به من دوستى مى‏کنى ولى من با تودشمنى مى‏کنم و تو

وَتَتَوَدَّدُ اِلَىَّ فَلا اَقْبَلُ مِنْکَ، کَاَنَّ لِىَ التَّطَوُّلَ عَلَیْکَ، فَلَمْ یَمْنَعْکَ ذلِکَ‏

به من محبت کنى و من نپذیرم گویا من منتى بر تو دارم و باز این احوال بازندارد تو را از

مِنَ الرَّحْمَةِ لى‏ وَالْأِحْسانِ اِلَىَّ، وَالتَّفَضُّلِ عَلَىَّ بِجُودِکَ وَکَرَمِکَ،

مهر به من و و احسان بر من و بزرگواریت نسبت به من از روى بخشندگى و بزرگواریت‏

فَارْحَمَ عَبْدَکَ الْجاهِلَ، وَجُدْ عَلَیْهِ بِفَضْلِ اِحْسانِکَ، اِنَّکَ جَوادٌ کَریمٌ‏

پس بر بنده نادانت رحم کن و از زیادى احسانت بر او ببخش که براستى تو بخشنده و بزرگوارى‏

اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ مالِکِ الْمُلْکِ، مُجْرِى‏ الْفُلْکِ، مُسَخِّرِ الرِّیاحِ، فالِقِ الْأِصْباحِ،

ستایش خاص خدا است که مالک سلطنت و روان کننده کشتى (وجود) و مسخرکننده بادها و شکافنده سپیده صبح‏

دَیَّانِ الدّینِ، رَبِّ الْعَالَمینَ، اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ عَلى‏ حِلْمِهِ بَعْدَ عِلمِهِ، وَالْحَمْدُ

و حکمفرماى روز جزا و پروردگار جهانیان است ستایش خداى‏را است که بردباریش پس از دانستن و ستایش‏

للَّهِ‏ِ عَلى‏ عَفْوِهِ بَعْدَ قُدْرَتِهِ، وَالْحَمْدُ للَّهِ‏ِ عَلى‏ طُولِ اَناتِهِ فى‏ غَضَبِهِ،

براى خدا است بر گذشتش با اینکه نیرومند است و ستایش براى خدا است بر زیادى تحمل و بردباریش در عین خشم‏

وَهُوَ قادِرٌ عَلى‏ ما یُریدُ، اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ خالِقِ الْخَلْقِ، باسِطِ الرِّزْقِ، فاِلقِ‏

او با اینکه او بر هرچه بخواهد تواناست ستایش خداى‏را است که آفریننده خلق و گسترنده روزى و شکافنده‏

اَلْأِصْباحِ، ذِى الْجَلالِ وَالْأِکْرامِ، وَالْفَضْلِ وَالْأِنْعامِ، الَّذى‏ بَعُدَ فَلا

صبح صاحب جلال و بزرگوارى و فضل و نعمت‏بخشى آنکه دور است پس‏

یُرى‏، وَقَرُبَ فَشَهِدَ النَّجْوى‏، تَبارَکَ وَتَعالى‏، اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ الَّذى‏ لَیْسَ لَهُ‏

دیده نشود و نزدیک است که مطلع از گفتگوهاى سرى است برتر و والا است ستایش خدایى را که نیست براى او

مُنازِ عٌ یُعادِلُهُ، وَلا شَبیهٌ یُشاکِلُهُ، وَلا ظَهیرٌ یُعاضِدُهُ، قَهَرَ بِعِزَّتِهِ‏

ستیزه‏جویى که با او برابرى کند و نه شبیهى که هم‏شکل او باشد و نه پشتیبانى که کمکش کند به عزت خویش‏

الْأَعِزَّآءَ، وَتَواضَعَ لِعَظَمَتِهِ الْعُظَمآءُ، فَبَلَغَ بِقُدْرَتِهِ ما یَشآءُ، اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ

چیره دستان را مقهور ساخته و در مقابل عظمتش بزرگان فروتنى کرده پس بوسیله نیرویش بهرجا که خواهد رسیده ستایش خدایى را

الَّذى‏ یُجیبُنى‏ حینَ اُنادیهِ، وَیَسْتُرُ عَلَىَّ کُلَّ عُورَةٍ وَاَنَا اَعْصیهِ وَ

که پاسخم دهد هرگاه بخوانمش و بپوشاند بر من هر زشتى را و من نافرمانیش کنم و

یُعَظِّمُ الْنِّعْمَةَ عَلَىَّ فَلا اُجازیهِ، فَکَمْ مِنْ مَوْهِبَةٍ هَنیئَةٍ قَدْ اَعْطانى‏،

بزرگ گرداند بر من نعمتش را ولى من پاداشش ندهم پس چه بسیار بخششهاى جانبخشى که به من عطا فرمود

وَعَظیمَةٍ مَخُوفَةٍ قَدْ کَفانى‏، وَبَهْجَةٍ مُونِقَةٍ قَدْ اَرانى‏، فَاُثْنى‏ عَلَیْهِ‏

و چه پیش آمدهاى بزرگ و هولناکى را که از من دور کرد و چه خوشیهاى شگفت‏انگیزى که به من نمایاند او را

حامِداً، وَاَذْکُرُهُ مُسَبِّحاً، اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ الَّذى‏ لا یُهْتَکُ حِجابُهُ وَلا یُغْلَقُ‏

ستایش کنان ثنا گویم و تسبیح گویان یادش کنم ستایش خاص خدایى است که پرده‏اش دریده نشود و در خانه‏اش‏

بابُهُ، وَلا یُرَدُّ سآئِلُهُ، وَلا یُخَیَّبُ آمِلُهُ، اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ الَّذى‏ یُؤْمِنُ الْخآئِفینَ،

بسته نگردد و خواهنده‏اش رد نشود و آرزومندش نومید نگردد ستایش خاص خدایى است که هراسناکان را امان بخشد

وَیُنَجِّى الصَّالِحینَ، وَیَرْفَعُ‏الْمُسْتَضْعَفینَ، وَیَضَعُ الْمُسْتَکْبِرینَ، وَ

و شایستگان‏را نجات دهد و ناتوان شمردگان‏را بلند کند و گردنکشان‏را زبون کند و

یُهْلِکُ مُلُوکاً وَیَسْتَخْلِفُ آخَرینِ، وَالْحَمْدُ للَّهِ‏ِ قاِصمِ الجَّبارینَ، مُبیرِ

شاهان را نابود کند و به جایشان دسته دیگرى نشاند ستایش خداى‏را در هم‏شکننده سرکشان و نابودکننده‏

الظَّالِمینَ، مُدْرِکِ الْهارِبینَ، نَکالِ الظَّالِمینَ، صَریخِ الْمُسْتَصْرِخینَ،

ستمکاران دریابنده گریختگان کیفردهنده ظالمان فریادرس فریادخواهان‏

مَوْضِع ِ حاجاتِ الطَّالِبینَ، مُعْتَمَدِ الْمُؤْمِنینَ، اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ الَّذى‏ مِنْ‏

جایگاه حاجتهاى جویندگان تکیه‏گاه مؤمنان ستایش خدایى را است که‏

خَشْیَتِهِ تَرْعَدُ السَّمآءُ وَ سُکَّانُها وَتَرْجُفُ الْأَرْضُ وَعُمَّارُها،

از ترس او آسمان و ساکنانش غرش کنند و زمین و آباد کنندگانش بر خود بلرزند

وَتَمُوجُ الْبِحارُ وَمَنْ یَسْبَحُ فى‏ غَمَراتِها، اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ الَّذى‏ هَدانا لِهذا

و دریاها و آنانکه در قعر آنها شناورى کنند به جنبش و موج درآید ستایش خاص خدایى است که ما را به این (دین) هدایت فرمود

وَما کُنَّا لِنَهْتَدِىَ لَوْلا اَنْ هَدانَا اللَّهُ، اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ الَّذى‏ یَخْلُقُ وَلَمْ یُخْلَقْ،

و اگر او ما را هدایت نکرده بود ما بدان هدایت نمى‏شدیم ستایش خدایى را است که آفرید و خود آفریده نشده‏

وَیَرْزُقُ وَلا یُرْزَقُ، وَیُطْعِمُ وَلا یُطْعَمُ، وَیُمیتُ الْأَحیآءَ وَیُحْیِى‏

روزى دهد و کسى او را روزى ندهد و بخوراند و خود بى‏نیاز از خوراک است و بمیراند زندگان را و زنده کند

الْمَوْتى‏، وَهُوَ حَىٌّ لا یَمُوتُ، بِیَدِهِ الْخَیْرُ، وَهُوَ عَلى‏ کُلِّشَىْ‏ءٍ قَدیرٌ،

مردگان‏را و او است زنده‏اى که نمیرد هرچه خیر است به‏دست او است و او براى هرچیز توانا است‏

اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى‏ مُحَمَّدٍ عَبْدِکَ وَرَسُولِکَ، وَاَمینِکَ وَصَفِیِّکَ‏

خدایا درود فرست بر محمد بنده‏ات و پیامبرت و امین بر وحیت و پسندیده‏ات‏

وَحَبیبِکَ، وَخِیَرَتِکَ مَنْ خَلْقِکَ، وَحافِظِ سِرِّکَ، وَمُبَلِّغِ رِسالاتِکَ، اَفْضَلَ‏

و حبیبت و برگزیده‏ات از میان خلق و نگهدار رازت و رساننده پیامهایت برترین درود

وَاَحْسَنَ وَاَجْمَلَ، وَاَکْمَلَ وَاَزْکى‏ وَاَنْمى‏، وَاَطْیَبَ وَاَطْهَرَ وَاَسْنى‏،

و بهترین و زیباترین و کاملترین و پاکیزه‏ترین و پررشدترین و خوشترین و پاکترین و بلندترین‏

وَاَکْثَرَ ما صَلَّیْتَ وَبارَکْتَ وَتَرَحَّمْتَ، وَتَحَنَّنْتَ وَسَلَّمْتَ عَلى‏ اَحَدٍ

و بیشترین درودى که فرستادى و برکتى که دادى و ترحمى که کردى و عطوفتى که ورزیدى و تحیتى‏که فرستادى بر هر یکى‏

مِن عِبادِکَ، وَاَنْبِیآئِکَ وَرُسُلِکَ وَصِفْوَتِکَ، وَاَهْلِ الْکَرامَةِ عَلَیْکَ مِن‏

از بندگانت و پیمبرانت و رسولانت و برگزیدگانت و گرامیان تو از میان‏

خَلْقِکَ، اَللّهُمَّ وَصَلِّ عَلى‏ عَلىٍّ اَمیرِ الْمُؤْمِنینَ، وَوَصِىِّ رَسوُلِ رَبِ‏

خلقت خدایا و درود فرست بر على امیر مؤمنان و وصى فرستاده پروردگار

الْعالَمینَ، عَبْدِکَ وَوَلیِّکَ وَاَخى‏ رَسُولِکَ، وَحُجَّتِکَ عَلى‏ خَلْقِکَ،

جهانیان بنده تو و ولى تو و برادر پیامبر تو و حجت تو بر خلقت‏

وَآیَتِکَ الْکُبْرى‏ وَالنَّبأِ الْعَظیمِ، وَصَلِّ عَلَى الصِّدّیقَةِ الطَّاهِرَةِ، فاطِمَةَ

و نشانه بزرگت و نبأ عظیم (آن خبر بزرگ) و درود فرست بر صدیقه طاهره فاطمه (زهرا)

سَیِّدَةِ نِسآءِ الْعالَمینَ، وَصَلِّ عَلى‏ سِبْطَىِ الرَّحْمَةِ، وَاِمامَىِ الْهُدى‏،

بانوى زنان جهانیان و درود فرست بر دو سبط (پیامبر) رحمت و دو پیشواى هدایت‏

الْحَسَنِ وَالْحُسَیْنِ، سَیِّدَىْ شَبابِ اَهْلِ الْجَّنَةِ، وَصَلِّ عَلى‏ اَئِمَّةِ

حسن و حسین دو آقاى جوانان اهل‏بهشت و درود فرست بر پیشوایان‏

الْمُسْلِمینَ، عَلِىِّ بْنِ الْحُسَیْنِ، وَمُحَمَّدِ بْنِ عَلِىٍّ، وَجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ،

مسلمانان على بن الحسین و محمد بن على و جعفر بن محمد

وَمُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ، وَعَلِىِّ بْنِ مُوسى‏، وَمُحَمَّدِ بْنِ عَلِىٍّ، وَعَلِىِّ بْنِ‏

و موسى بن جعفر و على بن موسى و محمد بن على و على‏

مُحَمَّدٍ، وَالْحَسَنِ بْنِ عَلِىٍّ، وَالْخَلَفِ الْهادى‏ الْمَهْدِىِّ حُجَجِکَ عَلى‏

بن محمد و حسن بن على و یادگار شایسته و راهنمایش حضرت مهدى که اینها حجتهاى تو بر

عِبادِکَ، وَاُمَنآئِکَ فى‏ بِلادِکَ، صَلَوةً کَثیرَةً دآئِمَةً اَللّهُمَّ وَصَلِّ عَلى‏

بندگانت هستند و امینهاى تو در شهرها و بلاد تواند درودى فرست که بسیار و همیشگى باشد خدایا و بالخصوص درود فرست‏

وَلِىِّ اَمْرِکَ الْقآئِمِ الْمُؤَمَّلِ، وَالْعَدْلِ الْمُنْتَظَرِ، وَحُفَّهُ بِمَلائِکَتِکَ‏

برسرپرست دستورت آن امام‏قائم که مایه امید است وآن عدل ودادى که همه چشم‏براهش هستند و فراگیر او را به فرشتگان‏

الْمُقَرَّبینَ، وَاَیِّدْهُ بِروُحِ الْقُدُسِ یا رَبَّ الْعالَمینَ، اَللّهُمَّ اجْعَلْهُ‏

مقربت حلقه‏وار و به روح القدس یاریش کن اى پروردگار جهانیان خدایا (وسائل آمدنش را) آماده کن‏

الدَّاعِىَ اِلى‏ کِتابِکَ، وَالْقآئِمَ بِدینِکَ، اسْتَخْلِفْهُ فى‏ الْأَرْضِ کَمَا

تا او به کتابت دعوت کند و به دین تو قیام کند و او را روى زمین جایگزین گردان چنانچه‏

اسْتَخْلَفْتَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِهِ، مَکِّنْ لَهُ دینَهُ الَّذِى ارْتَضَیْتَهُ لَهُ، اَبْدِلْهُ مِنْ‏

جایگزین کردى آنانکه پیش از او بودند و آن دینى را که برایش پسندیده‏اى بدست او پابرجا کن و پس از

بَعْدِ خَوْفِهِ اَمْناً، یَعْبُدُکَ لا یُشْرِکُ بِکَ شَیْئاً، اَللّهُمَّ اَعِزَّهُ وَاَعْزِزْ بِهِ،

ترس و خوفى که داشته آسایش خاطرى به او بده که با کمال خلوص تو را پرستش کند خدایا عزیزش گردان و دیگران را به او عزیز کن‏

وَانْصُرْهُ وَانْتَصِرْ بِهِ، وَانْصُرْهُ نَصْراً عَزیزاً، وَافْتَحْ لَهُ فَتْحاً یَسیراً،

یاریش کن و بوسیله او دیگران را یارى کن و بطور پیروزمندانه‏اى او را یارى کن و گشایش آسانى‏

وَاجْعَلْ لَهُ مِنْ لَدُنْکَ سُلْطاناً نَصیراً، اَللّهُمَّ اَظْهِرْ بِهِ دینَکَ وَسُنَّةَ

بهره‏اش کن و قرار ده برایش از نزد خود حکومتى نصرت‏آور خدایا بدو دین خود و روش‏

نَبِیِّکَ، حَتّى‏ لا یَسْتَخْفِىَ بِشَىْ‏ءٍ مِنَ‏الْحَقِّ مَخافَةَ اَحَدٍ مِنَ الْخَلْقِ،

پیامبرت را آشکار ساز بطورى که چیزى از امور حقه نماند که ناچار باشد از ترس مردم پنهانش کند

اَللّهُمَّ اِنَّا نَرْغَبُ اِلَیْکَ فى‏ دَوْلَةٍ کَریمَةٍ، تُعِزُّ بِهَا الْأِسْلامَ وَاَهْلَهُ،

خدایا ما با تضرع و زارى به درگاهت از تو خواستاریم دولتى گرامى را که به‏وسیله آن اسلام و مسلمین‏

وَتُذِلُّ بِهَا النِّفاقَ وَاَهْلَهُ، وَتَجْعَلُنا فیها مِنَ‏الدُّعاةِ اِلى‏ طاعَتِکَ،

را عزت بخشى و نفاق و منافقین را منکوب سازى و ما را در آن دولت از زمره خوانندگان مردم بسوى اطاعت تو

وَالْقادَةِ اِلى‏ سَبیلِکَ، وَتَرْزُقُنا بِها کَرامَةَ الدُّنْیا وَالْاخِرَةِ، اَللّهُمَّ ما

و از برندگان بسوى راه خود قرارمان دهى و بدان وسیله بزرگوارى دنیا و آخرت را نصیب ما گرداندى خدایا آنچه را که‏

عَرَّفْتَنا مِنَ الْحَقِّ فَحَمِّلْناهُ وَما قَصُرْنا عَنْهُ فَبَلِّغْناهُ، اَللّهُمَّ الْمُمْ بِهِ‏

از حق به‏ما شناسانده‏اى تاب تحملش را نیز به ما بده و آنچه را که از رسیدن بدان کوتاه آمدیم تو ما را بدان برسان خدایا بدان‏حضرت‏

شَعَثَنا، وَاشْعَبْ بِهِ صَدْعَنا وَارْتُقْ بِهِ فَتْقَنا، وَکَثِّرْبِهِ قِلَّتَنا، وَاَعْزِزْ بِهِ‏

پراکندگیمان را برطرف کن و گسیختگیمان‏را دور کن و پریشانى ما را بدو پیوست کن و کمى ما را بدو زیاد کن‏

ذِلَّتَنا، وَاَغْنِ بِهِ عآئِلَنا، وَاقْضِ بِهِ عَنْ مَُغْرَمِنا، وَاجْبُرْبِهِ فَقْرَنا، وَسُدَّ بِهِ‏

وخوارى ما را بدو عزت بخش و ندارى ما را بدو توانگرى بخش و بدهى ما را بوسیله‏اش بپرداز و فقر ما را بدو جبران کن‏

خَلَّتَنا، وَیَسِّرْ بِهِ عُسْرَنا، وَبَیِّضْ بِهِ وُجُوهَنا، وَفُکَّ بِهِ اَسْرَنا، وَاَنْجِحْ بِهِ‏

و شکاف و تفرقه ما را بدو برطرف کن و سختى ما را بدو آسان کن و چهره‏هاى ما را بدو سفید گردان و گرفتاران ما را بدو آزاد

طَلِبَتَنا وَاَنْجِزْ بِهِ مَواعیدَنا، وَاسْتَجِبْ بِهِ دَعْوَتَنا، وَاَعْطِنا بِهِ سُؤْلَنا،

کن و خواسته‏هاى ما را بدو روا کن و وعده‏هاى ما را به او تحقق بخش و دعاى ما را بدو مستجاب کن وخواهشهاى ما را

وَبَلِّغْنا بِهِ مِنَ الدُّنْیا وَالْاخِرَةِ آمالَنا، وَاَعْطِنا بِهِ فُوْقَ رَغْبَتِنا، یا خَیْرَ

بوسیله او عطا کن و بوسیله او ما را به آرزوهاى دنیا و آخرت برسان و بوسیله او بیش از آنچه ما خواهانیم به ما بده اى‏بهترین‏

الْمَسْئُولینَ وَاَوْسَعَ الْمُعْطینَ، اِشْفِ بِهِ صُدُورَنا، وَاَذْهِبْ بِهِ غَیْظَ

درخواست‏شدگان و دست‏بازترین عطاکنندگان سینه‏هاى ما را با ظهورش شفا بخش و بوسیله او عقده‏

قُلُوبِنا، وَاهْدِنا بِهِ لِمَا اخْتُلِفَ فیهِ مِنَ الْحَقِّ بِاِذْنِکَ، اِنَّکَ تَهْدى‏ مَنْ‏

دلهاى ما را برطرف کن و بدو ما را بدان حقى که مورد اختلاف است به اذن خود راهنمایى کن که براستى تو هرکه‏

تَشآءُ اِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقیمٍ، وَانْصُرْنا بِهِ عَلى‏ عَدُوِّکَ وَعَدُوِّنآ، اِلهَ‏

را بخواهى به راه راست هدایت فرمایى و بدست او ما را بر دشمنانت و دشمنان ما نصرت ده اى معبود

الْحَقِّ آمینَ، اَللّهُمَّ اِنَّا نَشْکوُ اِلَیْکَ فَقْدَ نَبِیِّنا صَلَواتُکَ عَلَیْهِ وَالِهِ،

برحق - آمین - خدایا ما به تو شکایت کنیم از نبودن پیامبرمان که درودهاى تو بر او و آلش باد

وَغَیْبَةَ وَلِیِّنا، وَکَثْرَةَ عَدُوِّنا، وَقِلَّةَ عَدَدِنا، وَشِدّةَ الْفِتَنِ بِنا، وَتَظاهُرَ

و از غیبت مولایمان و از بسیارى دشمنان و کمى افرادمان و از سختى آشوبها و از کمک دادن اوضاع‏

الزَّمانِ عَلَیْنا، فَصَلِّ عَلى‏ مُحَمَّدٍ وَالِهِ، وَاَعِنَّا عَلى‏ ذلِکَ بِفَتْحٍ مِنْکَ‏

زمانه به زیان ما پس درود فرست بر محمد و آلش و کمک‏ده ما را بر این اوضاع به گشایش‏

تُعَجِّلُهُ، وَبِضُرٍّ تَکْشِفُهُ، وَنَصْرٍ تُعِزُّهُ، وَسُلْطانِ حَقٍّ تُظْهِرُهُ، وَرَحْمَةٍ

فورى از طرف خود و برطرف کردن رنج وناراحتى و یارى با عزت و ظاهر ساختن سلطنت حقه و رحمتى‏

مِنْکَ تَجَلِّلُناها، وَعافِیَةٍ مِنْکَ تُلْبِسُناها، بِرَحْمَتِکَ یا اَرْحَمَ الرَّاحِمینَ.

از جانب تو که ما را فراگیرد و تندرستى از طرف تو که ما را بپوشاند به رحمتت اى مهربانترین مهربانان‏

دوازدهم در هر شب بخواند: اَللّهُمَّ بِرَحْمَتِکَ فِى الصَّالِحینَ فَاَدْخِلْنا، وَفى‏

* * * * * * * * * * * خدایا بوسیله رحمتت ما را در جرگه شایستگان وارد کن و در

عِلِّیّینَ فَارْفَعْنا، وِبَکَاْسٍ مِنْ مَعینٍ مِنْ عَیْنٍ سَلْسَبیلٍ فَاسْقِنا، وَمِنَ‏

علیین بهشت بالا بر و جامى از آب خوشگوار چشمه سلسبیل به ما بنوشان و از

الْحُورِ الْعینِ بِرَحْمَتِکَ فَزَوِّجْنا، وَمِنَ الْوِلْدانِ الْمُخَلَّدینَ کَاَنَّهُمْ لُؤْلُؤٌ

حوریان بهشتى به رحمت خود به ازدواج ما درآور و از پسران جاویدان که همچون مرواریدانى‏

مَکْنُونٌ فَاَخْدِمْنا، وَمِنْ ثِمارِ الْجَنَّةِ وَلُحُومِ الطَّیْرِ فَاَطْعِمْنا وَ مِنْ‏

در صدفند به خدمت ما بگمار و از میوه‏هاى بهشتى و گوشت پرندگان به ما بخوران و از

ثِیابِ السُّنْدُسِ وَالْحَریرِ وَالْأِسْتَبْرَقِ فَاَ لْبِسْنا، وَلَیْلَةَ الْقَدْرِ وَحَجَ‏

جامه‏هاى زربفت و ابریشم و دیبا به ما بپوشان و بدرک فضیلت شب قدر و حج‏

بَیْتِکَ الْحرامِ وَقَتْلاً فى‏ سَبیلِکَ فَوَفِّقْ لَنا، وَصالِحَ الدُّعآءِ وَالْمَسْئَلةِ

خانه کعبه و کشته شدن در راه خود ما را موفق بدار و دعاى شایسته و خواهش ما را

فَاسْتَجِبْ لَنا، وَاِذا جَمَعْتَ الأَوَّلینَ وَالأخِرینَ یَوْمَ الْقِیامَةِ فَارْحَمْنا

برآور و چون اولین و آخرین را در روز قیامت گردآوردى در آن هنگام به ما ترحم کن و

وَبَرآئَةً مِنَ النَّارِ فَاکْتُبْ لَنا، وَفى‏ جَهَنَّمَ فَلا تَغُلَّنا، وَفى‏ عَذابِکَ‏

منشور رهایى ما را از آتش بر ایمان بنویس و در دوزخ ما را به زنجیر مبند و در شکنجه‏

وَهَوانِکَ فَلا تَبْتَلِنا، وَمِنَ الزَّقُّومِ وَالضَّریعِ فَلا تُطْعِمْنا، وَمَعَ‏

و خواریت ما را مبتلا مکن و از درخت زقوم و ضریع به ما مخوران و با

الشَّیاطینِ فَلا تَجْعَلْنَا، وَفِى النَّارِ عَلى‏ وُجُوهِنا فَلا تَکْبُبْنا، وَمِنْ‏

شیاطین ما را در یک‏جا قرار مده و برو در آتش دوزخ ما را مینداز و از

ثِیابِ النَّارِ وَسَرابیلِ الْقَطِرانِ فَلا تُلْبِسْنا، وَمِنْ کُلِّ سُوءٍ یا لا اِلهَ اِلاَّ

جامه‏هاى آتشین و پیراهنهاى آتش‏زاى قطران (آهن آب‏شده) به ما مپوشان و از هر بدى اى خدایى‏که جز تو معبودى نیست‏

اَنْتَ بِحَقِّ لا اِلهَ اِلاَّ اَنْتَ فَنَجِّنا. به حق کلمه «لا اله الاّ أنت» ما را نجات بخش * * * * * * * * * * * * * * * * * *

سیزدهم: از حضرت صادق‏علیه السلام روایت است که در هر شب ماه رمضان مى‏خوانى: اَللّهُمَّ اِنّى‏ اَسْئَلُکَ اَنْ تَجْعَلَ فیما تَقْضى‏

* * * * * * * * * * * * خدایا از تو خواهم که در قضاء

وَتُقَدِّرُ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ فِى الْأَمْرِ الْحَکیمِ، مِنَ الْقَضآءِ الَّذى‏ لا

و قدر حتمى و فرمان حکیمانه خود از آن قضایى که برگشت ندارد

یُرَدُّ وَلا یُبَدَّلُ، اَنْ تَکْتُبَنى‏ مِنْ حُجَّاجِ بَیْتِکَ الْحَرامِ، الْمَبْرُورِ حَجُّهُمُ،

و تغییرپذیر نیست چنان مقرر دارى که ثبت کنى نام مرا از حاجیان کعبه‏ات که حجشان قبول شده و سعیشان‏

الْمَشْکُورِ سَعْیُهُمُ، الْمَغْفُورِ ذُنُوبُهُمُ، الْمُکَفَّرِ عَنْ سَیِّئاتِهِمْ، وَاَنْ تَجْعَلَ‏

پذیرفته گردیده و گناهانشان آمرزیده شده و از بدیهاشان صرفنظر گردیده و

فیما تَقْضى‏ وَتُقَدِّرُ، اَنْ تُطیلَ عُمْرى‏ فى‏ خَیْرٍ وَعافِیَةٍ، وَتُوَسِّعَ فى‏

نیز در قضا و قدر خود مقرر دارى که عمر مرا در خوبى و تندرستى طولانى کنى و

رِزْقى‏ َوَتَجْعَلَنى‏ مِمَّنْ تَنْتَصِرُ بِهِ لِدینِکَ، وَلا تَسْتَبْدِلْ بى‏ غَیْرى‏.

روزیم توسعه دهى و بگردانى مرا از آن کسانى‏که بوسیله آنان دینت را یارى کنى و مرا با دیگرى عوض نکنى‏

چهاردهم: در انیس الصّالحین است که در هر شب از شبهاى ماه رمضان بخواند: اَعُوذُ

پناه مى‏برم‏

بِجَلالِ وَجْهِکَ الْکَریمِ، اَنْ یَنْقَضِىَ عَنّى‏ شَهْرُ رَمَضانَ، اَوْ یَطْلُعَ‏

به جلال ذات بزرگوارت از اینکه ماه رمضان از من بگذرد یا سپیده‏دم امشب‏

الْفَجْرُ مِنْ لَیْلَتى‏ هذِهِ وَلَکَ قِبَلى‏ تَبِعَةٌ، اَوْ ذَنْبٌ تُعَذِّبُنى‏ عَلَیْهِ.

بزند و هنوز از تو در پیش من بازخواست یا گناهى مانده باشد که مرا بدان عذاب کنى * * * * * *

پانزدهم: شیخ کفعمى در حاشیه بلد الأمین از سیّد بن باقى نقل کرده که فرموده: مستحبّ است در هر شب ماه رَمَضان دو رکعت نماز در هر رکعت حمد و توحید سه مرتبه و چون سلام داد بگوید:

سُبْحانَ مَنْ هُوَ حَفیظٌ لا یَغْفُلُ، سُبحانَ مَنْ هُوَ رَحیمٌ لا یَعْجَلُ،

منزه است آن خداى نگهبانى که غفلت نکند منزه است آن خداى مهربانى که شتاب نکند

سُبْحانَ مَنْ هُوَ قآئِمٌ لا یَسْهُو، سُبْحانَ مَنْ هُوَ دائِمٌ لا یَلْهُو پس بگوید

منزه است آن خداى پابرجایى که کسى را از یاد نبرد منزه است آن خداى جاویدانى که به چیزى سرگرم نشود * * * * *

تسبیحات اربع را هفت مرتبه پس بگوید سُبْحانَکَ سُبْحانَکَ سُبْحانَکَ، یا عَظیمُ‏

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * منزّهى تو منزّهى منزّهى اى خداى بزرگ‏

اغْفِرْ لِىَ الذَّنْبَ الْعَظیمَ، پس ده مرتبه صلوات بفرستد بر پیغمبر و آل او علیهم‏السلام‏

بیامرز گناهان بزرگم را * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

کسى که این دو رکعت نماز را بجا آورد بیامرزد حق تعالى از براى او هفتاد هزار گناه الخ

شانزدهم: در خبر است که هر که در هر شب از ماه رمضان سوره اِنَّا فَتَحْنا در نماز مستحبّى بخواند آن سال محفوظ بماند و بدان که از اعمالى که در شبهاى ماه رمضان مستحب است بجا آورده شود هزار رکعت نماز است در مجموع این ماه که مَشایِخ و اَعاظِم علماء در کتب خود که در فقه یا عبادات نوشته‏اند به آن اشاره نموده‏اند و اما کیفیّت بجا آوردن آن پس احادیث در باب آن مختلف است و آنچه موافق روایت ابن ابى قرّه است از حضرت جوادعلیه السلام و مختار شیخ مفید در کتاب غریّه و اشراف بلکه مختار مشهور است آنست که در دهه اوّل و دهه دویّم ماه رمضان در هر شبى بیست رکعت خوانده شود هر دو رکعت به یک سلام به این طریق که هشت رکعت آن‏را بعد از نماز مغرب بخواند و دوازده رکعت دیگر را بعد از نماز عشاء و در دهه آخر در هر شب سى رکعت بخواند باز هشت رکعت آن‏را بعد از نماز مغرب و بیست و دو رکعت دیگر را بعد از نماز عشاء و مجموع این نمازها هفتصد رکعت مى‏شود و باقیمانده را که سیصد رکعت است در شبهاى قدر بخواند یعنى شب نوزدهم صد رکعت و شب بیست و یکم صد رکعت و شب بیست و سیّم صد رکعت پس مجموع هزار رکعت شود و به ترتیب دیگر نیز وارد شده و تفصیل کلام در جاى دیگر است و این مقام را گنجایش بسط نیست و امید که اهل خیر در عمل به این هزار رکعت نماز مسامحه و سهل‏انگارى نکرده از فیض آن خود را بهره‏مند نمایند و روایت شده که مى‏خوانى بعد از هر دو رکعت از نافله‏هاى ماه رمضان‏

اَللّهُمَّ اجْعَلْ فیما تَقْضى‏ وَتُقَدِّرُ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ، وَفیما تَفْرُقُ‏

خدایا مقرر دار در آن قضا و قدر حتمى و در آنچه جدا کنى‏

مِنَ الْأَمْرِ الْحَکیمِ، فى‏ لَیْلَةِ الْقَدْرِ، اَنْ تَجْعَلَنى‏ مِنْ حُجَّاجِ بَیْتِکَ‏

از دستور حکیمانه‏ات در شب قدر که مرا از حاجیان خانه‏

الْحَرامِ، الْمَبْرُورِ حَجُّهُمُ، الْمَشْکُورِ سَعْیُهُمُ، الْمَغْفُورِ ذُنوُبُهُمْ، وَاَسْئَلُکَ‏

محترم کعبه‏ات قرار دهى آنان که حجشان قبول و کوششان پذیرفته و گناهانشان آمرزیده شده و از تو خواهم‏

اَنْ‏تُطیلَ عُمْرى‏ فى‏طاعَتِکَ، وَتُوَسِّعَ لى‏فى‏رِزْقى‏ یااَرْحَمَ‏الرَّاحِمینَ.

که عمرم را در اطاعت خود طولانى گردانى و در روزیم وسعت دهى اى مهربانترین مهربانان‏

فوایدروزه و جایگاه آن در فرهنگ اسلامی

دوستدار وطن — Mon, 25 Jul 2011 15:41:34 GMT

روزه یکی از احکام انسان ساز اسلام است، که آگاهی از همه فواید و پی بردن به فلسفه کامل آن همچون سایر احکام الهی برای انسان عادی ممکن نیست، دانش محدود بشر نمیتواند راهگشای همه اسرار نهفته باشد و اندیشه را به پاسخ همه مجهولات رهنمون شود، شاید روزی دانش انسان به حدی از کمال برسد که دریچه تازه ای بر روی بشر بگشاید و حکمتها و دستورات اسلام را باز شناسد..

بنابراین ندانستن فلسفه احکام الهی نباید ما را از انجام آن باز دارد و موجب نا فرمانی و عصیان شود، چرا که این اطاعت کورکورانه نیست، بلکه بر علم و یقین تکیه دارد زیرا مسلمانان میدانند که خدای جهان بر همه چیز دانا و از همه چیز آگاه است و نقص و نیازی در ذات متعال او نیست که از اعمال سودی بخواهد یا از زیانی بهراسد، خدای مهربان خیر محض است و برای بندگان خود جز خیر و سعادت نمیخواهد، پس اگر به چیزی فرمان میدهد خیر و سعادت ما در آن است و کمال و تعالی ما بدان بستگی دارد و هر چیزی را نهی میفرماید برای ما زیان بخش است و بر مصالح مادی و معنوی ما لطمه میزند.

فواید روزه

روزه فواید جسمی و روحی فراوان دارد، شفا بخش جسم و توان بخش جان است، پاک کننده آدمی از رذایل حیوانی، در ساختن فرد صالح و اجتماع بسامان بسیار موثر است، در تهذیب و تزکیه نفس و رهاندن انسان از روزمرگی و واماندگی در نیاز های تن تأثیر بسزایی دارد. فواید طبی و بهداشتی روزه که از سودمندیهای کوچک این فریضه انسان ساز است به حدی است که شاید نیاز به توضیح و تکرار نداشته باشد و بیشتر مردم کم و بیش از آن آگاهند. ما به اختصار به گوشه ای از این فواید انسان ساز اشاره میکنیم: معده و دستگاه گوارش از اندام پرکار بدن آدمی است، با سه وعده غذا که معمول مردم است؛ تقریباً در همه ساعات دستگاه گوارش به هضم و تحلیل و جذب و دفع مشغول است. روزه باعث میشود از یکسو این اعضا استراحت کنند و از فرسودگی مصون بمانند و نیروی تازه ای بگیرند و از سوی دیگر ذخایر چربی که زیانهای مهلکی دارند تحلیل رفته و کاسته شوند.

در روایات اسلامی حتی به فواید جسمی روزه نیز تصریح شده تا برخی از سست عنصران، اگر نه با ایمان کامل لااقل با توجه به فواید بهداشتی روزه این فریضه ثمر بخش را بجای آورند و از سودمندیهای گوناگون آن در حد خود بهره ور شوند. پیامبر گرامی اسلام در همین رابطه فرموده اند: «صوموا تصحوا» روزه بگیرید تا سالم بمانید. و نیز در روایات بسیاری پیشوایان گرامی اسلام فرموده اند: « معده آدمی خانه بیماریهای اوست و پرهیز از غذا درمان آن است»

بدیهی است آنگاه فواید بهداشتی روزه بهتر به دست میآید که روزه دار امساک روز را با زیاده روی در شب تلافی نکند، که پر خوری خود موجب زیانهای چشم گیری برای دستگاه گوارش است. با پیشرفت دانش پزشکی، برخی از پزشکان و متخصصان دریافته اند که امساک از خوردن و آشامیدن، عالی ترین روش درمانی است، یکی از پزشکان میگوید: « طرح درمان به وسیله روزه بسیار چنان معجزه آساست که بکار بستن آن مسیر، طرحها و برنامه های طب عملی و جراحی را تغییر خواهد داد، زیرا روزه راه تازه ای به روی دانش پزشکی میگشاید؛ و سلاح موثری برای مبارزه با بیماریها به این دانش میبخشد سلاحی که میتوان آن را از راههای گوناگون مورد استفاده قرار داد تا انسان را در مبارزه با علت بیماریها برای بهبود بیماران به نتیجه مطلوب و آشکار رسانند. »

با روزه و امساک میتوان بیماریها را بهبود بخشید و معالجه کرد البته در صورتی که با اعتدال و میانه روی مقرون باشد و در هنگام سحر و افطار در خوردن و آشامیدن افراط نشود.بررسی فواید بهداشتی و طبی روزه در این مختصر نمیگنجد، آنانکه به توضیح بیشتر علاقمندند میتوانند به کتابهایی که در این زمینه تألیف شده است مراجعه نمایند. باید توجه داشت، بر خلاف تصور کوتاه اندیشان، روزه هیچگونه ضرری برای افراد سالم مکلف ندارد و اگر کسی بیمار باشد و نتواند روزه بگیرد و با این کار بیمار تر شود و یا روزه باعث گردد که بیماریش ادامه یابد کار حرامی مرتکب شده و روزه اش نزد خدا پذیرفته نیست، بیماری که روزه برای او ضرر دارد نباید روزه بگیرد و فقط لازم است در روزهای دیگر قضای آن را بجا آورد و جبران کند.

افراد سالم باید بدانند که روزه نه تنها زیانی برایشان ندارد بلکه چنان که گفتیم، موجب تندرستی و صحت مزاج است و بگفته برخی شکم پرستان که خود روزه نمیگیرند و دیگران را نیز از روزه باز میدارند و تلقین میکنند که روزه موجب زخم معده میشود، نباید اعتنا کرد، اینگونه دروغها تنها بهانه افراد سست عنصری است که که اسیر شکم خویشند و از عزم و اراده انسانی در آنان خبری نیست. « روزه باعث استراحت معده است و در حال روزه اسید معده بجای غذا به وسیله صفرا خنثی میشود و زخم ایجاد نمیگردد»

اکثریت غریب به اتفاق مسلمانان متدین ماه مبارک رمضان را روزه میدارند و به هیچ وجه شکایتی از این بیماری ندارند و نسبت بیماری زخم معده روزه داران بیشتر از دیگران نیست همانطور که گفتیم فواید جسمی و بهداشتی روزه اگرچه چشمگیر و غیر قابل انکار است ولی مهمترین فواید روزه اثرات بهداشتی آن نیست، متأسفانه برخی در بررسی فواید روزه تنها به همین اثرات بهداشتی آن بسنده کرده اند، درحالیکه فواید برتر روزه به جنبه های معنوی آن مربوط میشود، فواید جسمی روزه با اثرات معنوی آن در سازندگی تربیت و تزکیه انسان قابل مقایسه نیست، اگر چه همان فواید طبی هم گواهی است بر اصالت اسلام عزیز، چرا که این آیین فطری و آسمانی چهارده قرن پیش با ژرف بینی و احاطه ای که جز از خدای متعال نمیتواند بود در محیط جاهلیت عرب دستوراتی برای انسانها وضع کرده است که دانش پزشکی انسان متمدن عصر ما با پیشرفت خود روز به روز بر گوشه هایی از حکمت آن پی میبرد

روزه عامل باز دارنده از گناه

روزه، بویژه روزه ماه مبارک رمضان که در اسلام بر همه مسلمین مکلف که بتوانند روزه بگیرند واجب است، عامل موثری است در ایجاد و تقویت روحیه تقوی و پرهیز کاری؛ قرآن مجید این فایده بزرگ را با جمله « لعلکم تتقون » یاد آور میشود واین عبادت را عامل مهم تقوی میشمارد. تقوی و پرهیز کاری در تربیت و سازندگی و شخصیت اسلامی یک مسلمان نقش بسیار مهمی دارد و برای رسیدن به همین اثر پر ارزش است که بهترین عبادت در ماه صیام و در حال روزه اجتناب از گناه است.پیامبر بزرگوار (ص) در خطبه ای فضیلتهای ماه رمضان را برای مسلمانان بیان فرمود علی (ع) پرسید: بهترین اعمال در این ماه چیست؟ پیامبر پاسخ دادند: «الورع عن محارم الله» اجتناب و پرهیز از گناهان.

روزه دار با بکار بستن این دستور الهی که شرط کمال روزه است، روه تقوی را در خود زنده میکند و این مراقبت ثمر بخش در ماه مبارک رمضان و در حال روزه بسیار آسان تر است چرا که گرسنگی و تشنگی و دیگر محدودیتهای روزه شعله های سرکش غرایز حیوانی و هوسها را تا حد چشمگیری خاموش میسازد و حتی اگر موقت هم باشد گریبان عقل و جان را از چنگال شهوت رها میسازد و برای روزه دار زمینه ای آماده برای تمرین تقوی و پرهیز گاری فراهم میشود و با مراقبت و تمرین پیاپی در یکماه نیروی بازدانده از گناه در او به وجود میآید و خصلت خود داری در او ریشه میگیرد و رشد میکند و او با گذراندن این برنامه یکماهه توفیق میابد که پس از ماه روزه نیز پرهیزکار باقی بماند. بدین ترتیب به مقام پر ارج تقوی که به تعبیر قرآن و فرموده پیشوایان معصوم ما کرامت انسان بدان وابسته است برای همیشه نایل آید.

نقش روزه در تقویت اراده

حکومت غرایز و شهوات بر انسان خطرناکترین حکومتهاست و آدمی را اسیر و بی اختیار میسازد و به پستی و رذالت میکشاند. مبارزه با سلطه شهوات نفس که در اسلام جهاد اکبر نامیده شده به پایمردی و اراده ای استوار نیاز دارد. انسان با روزه داری که، امساک در خوردن و آشامیدن و خود داری از برخی چیزهای دیگر است در واقع با خواهشهای خویش میجنگد و در برابر غرایز خود مقاومت میکند، تمرین این عمل اراده و تصمیم را در انسان نیرومند میسازد و جان را از قید حکومت و سلطه هوسها و خواهشها میرهاند. پیشوایان اسلام فرموده اند: «افضل الناس من جاهد هواه و اقوی الناس من غلب هواه»

بهترین مردم کسی است که با هوای نفس مبارزه کند و نیرومند ترین آنان کسی است که بر آن پیروز شود. پس روزه داران بهترین مردمند چرا که با خواسته های نفسانی مبارزه میکنند و اگر با مراقبت و کوشش از روزه خویش این بهره را بگیرند که بر نفس خود مسلط شوند از نیرومند ترین مردم نیز خواهند بود.

صفای دل و پاکی

روزه چراغ معرفت و آگاهی را در درون بر میافروزد:

اندرون از تعام خالی دار تا در آن نور معرفت بینی

روزه و بویژه روزه یکماهه رمضان موجب میشود که حکومت شهوات و امیال شیطانی جای خود را به حکومت تقوی و پیروی از دستورات الهی بدهد و تیرگی و هوسها و شهوات در جان آدمی به نورانیت و روشنی باطن تبدیل شود. در سایه همین صفا و پاکی حاصل از روزه است که روزه دار با خود آگاهی نه تنها دهان و شکم را از خوردن و آشامیدن که دست و پا و چشم و گوش و زبان و همه اعضای خویش را از آنچه خدا حرام فرموده نگاه میدارد و میتواند به آن درجه از تقوی نایل آید که حتی از اندیشه و فکرو گناه نیز دوری گزیند و این اوج نورانییت روزه است.

امیر مومنان علی علیه السلام نیز به همین مرتبه اشاره میفرماید: «صیام القلب عن الفکر فی الاثام افضل من صیام البطن عن الطعام» روزه دل از اندیشه گناهان برتر از روزه شکم از خوردن و آشامیدن است. و البته این بدان معنا نیست که ظاهر روزه و امساک از خوردن و اشامیدن را رها کنیم بلکه لازم است به ان اکتفا ننماییم و همراه با آن بکوشیم که به نتایج معنوی روزه نیز برسیم. لازم است که همین امساک ظاهری و روزه معمولی نیز انقلابی روحی در روزه داران بوجود میاورد و طبق شهادت دست اندر کاران در ماه مبارک رمضان شرارت ها و تباهیها کاسته میشود، در دوران طاغوت چون ماه مبارک رمضان فرا میرسید میزان جنایات و فساد سیر نزولی پیدا میکرد و عربده جویی و زد و خورد و چاقو کشی و بد مستی که در غیر رمضان بازارش رواج داشت در این ماه عزیز بطور محسوسی کاهش میافت.

خوشبختانه با انقلاب مقدس اسلامی هم در ملت و جوانان ما تحولی چشمگیر بوجود آمد و هم مراکز فساد و تباهی از میان برداشته شد و شایسته است که از این پس بکوشیم نتایج معنوی پر ارزش تری از روزه کسب کنیم. باری صفا و پاکی حاصل از روزه و خود داری و پرهیز کاری روزه دار همچون سپری است که روزه دار را از اتش عذاب الهی که مولود گناهان است مصون میدارد. پیامبر عزیز اسلام (ص) فرمودند: «الصوم جنه من النار» روزه سپری است که روزه دار را از آتش جهنم حفظ میکند.

روزه و صبر

«صبر» از خصایلی است که در اخلاق اسلام بر آن بسیار تأکید شده است ، انسان مسلمان در زندگی فردی و اجتماعی خویش در راه هدفهایی مبارزه میکند و با مشکلاتی نیز روبرو است بدون خصلت صبر، پیروزی بر مشکلات و رسیدن به هدفها آسان نیست . صبر و مقاومت بر نیروی پایداری انسان می افزایدو اراده را توانا میسازد هیچ جامعه ای اگر تحمل ناگواریها را نداشته باشد بر مشکلات خویش و بر دشمنان خویش نمیتواند پیروز گردد. با صبر و مقاومت است که میتوان به به پیکار ستمگران رفت و دست استعمار گران را کوتاه نمود و روزه – بویژه در روزهای گرم و طولانی تابستان که فشار تشنگی طاقت فرسا میشود بطور چشمگیری به انسان صبر و مقاومت می بخشدو تحمل رنج و سختی را بر آدمی آسان میسازد.

قرآن کریم با توجه به همین اثر که از روزه به صبر تعبیر کرده است : و استعینوا بالصبر و الصلوه ......... از صبر(روزه ) – و نماز کمک بگیرید.........

امامان معصوم ما علیهم السلام «صبر» را در این آیه به روزه تفسیر کرده اندو پیامبر گرامی (ص) نیز ماه رمضان را ماه صبر نامیده اند :« شهر الصبر و ان الصبر ثوابه الجنه» (رمضان ماه صبر است و پاداش صبر بهشت است) و امام صادق علیه السلام نیز بهمین ویژگی روزه اشاره فرموده است: هر گاه برای کسی حادثه ای جانکاه پیش آمد روزه بگیرد که خدا فرموده است « و استعینوا بالصبر و الصلوه».

روزه و قناعت

اسلام بر خلاف مکاتب مادی شرق و غرب دنیا و نعمتهای مادی آنرا وسیله ای برای تکامل معنوی و رسیدن به سعادت جاوید میداند و بهمین دلیل فرهنگ اسلام فرهنگ لذت جویی و مصرف نیست بلکه فرهنگ قناعت و ایثار است. در روشهای مادی تن آدمی و خور و خواب آن اصالت داردو حرص و آز برای برخورداری بیشتر گریبانگیر افراد است و در اسلام اصالت با معنویت انسان است و قناعت و ایثار و فداکاری از راههای وصول به مراتب بلند انسانیت محسوب میشود.

روزه فریضه ای است که مسلمانان را از غرقه شدن در مادیگرایی و حرص و آز برای لذتهای مادی و مسابقه برای مصرف و تن پروری میرهاند و به او می اموزد که به فکر دیگران باشد و بر خواهشهای جسمانی خویش مسلط گردد و به مصرف به مقدار نیاز قناعت ورزد و از اصراف و تبذیر بپرهیزد. روزه به مسلمانان می آموزد که با کم هم میتوان زیست و حرص و طمع فقط غرق شدن در مادیات و انحراف از معنویات است و برای زیستن لازم نیست که با همه وجود تن و لذتهای آن پرداخت.

روزه به مسلمان مناعت و قناعت را می آموزد و ارزش این صفات و تأثیر آن در ایجاد صفات برجسته دیگر همچون زهد و جود و بخشش بسیار است. قانع از دیگران بی نیاز است و تن به ذلت و خواری نمیدهد، جامعه ای که روح قناعت را در خود بپرورد بر خود متکی خواهد بود و با دوری از مصرف بی رویه میتواند بر پای خویش بایستد و از بیگانه بی نیاز باشد. همه دیدیم که پس از تهدید آمریکا و غرب به تحریم اقتصادی ایران امام امت و رهبر کبیر انقلاب اسلامی فرمودند «ملت ما مسلمان است و در برابر تحریم اقتصادی و کمبود نیازمندیها روزه خواهد گرفت»

آری مسلمان را به زیستن با مصرف کم آشنا میسازد و براستی نیز ملت مسلمان ما میتواند با الهام از فریضه ثمر بخش روزه سطح مصرف را پایین آورد و با قناعت به آنچه دارد از وابستگیهای اقتصادی به استعمار گران نجات یابد.مسلمانان صدر اسلام با همین روحیه از همه چیز خود در راه خدا می گذشتند و حتی در میدانهای جنگ به چند دانه خرما قناعت میکردند و با تکیه بر معنویت و صفات انسانی خویش پیروزی می آفریدند و خدای را سپاس که هم اکنون نیز بسیار از جوانان ما بویژه گلهای سرسبد انقلاب اسلامی، جوانان رزمنده پاسدار از یک چنین ایمان و روحیه ای بر خوردارند و بسیار اتفاق افتاده است که جوان پاسدار اسلام روزه بوده و گاه روزه خویش را با شربت شهادت افطار کرده است و حماسه این خدا جویان حماسه آفرین برای همیشه بر صفحات پر افتخار تاریخ اسلام ثبت خواهد بود. پاکترین درودهای ما و درود خدا و فرشتگان بر ایشان باد.

همدردی با فقیران

پیشوایان گرامی دین، در روایات و ادعیه اسلامی ماه رمضان را ماه مواسات نامیده اند.از نتایج بارز روزه برانگیختن حس همدردی نسبت به مستمندان و همنوعان تنگدست است، آنانکه زندگی آسوده ای دارند و رنج فقیر و طعم گرسنگی را نچشیده اند، ممکن است از حال مستمندان غافل بمانند و روزه وسیله ای است که آنان را از غفلت میرهاند و رنج مستمندان را با یاد آنان میاورد تا به دستگیری فقیران همت گمارند و به درد دل آنان برسند.

از سویی به احسان و اطعام و انفاق به مستمندان در ماه مبارک رمضان بسیار سفارش شده است و از سویی دیگر گرسنگی و تشنگی روزه موجب درک رنج مستمند میگردد و بدین ترتیب ثروتمند به فقیر نزدیک می شود و احساسها رقت میابد و احسان و انفاق فزونی میگیرد و جامعه کمک به همنوع را میاموزد. مواسات یعنی سهیم ساختن برادران در رزق و روزی و رمضان به همین جهت ماه مواسات نامیده اند تا مسلمانان به احسان نسبت به هم بپردازند و با تمرین بر این صفت ارزنده انسانی جامعه را از حقد و کینه برهانند و برادروار در کنار هم از نعمتهای الهی بهره بگیرند و شایسته است که روزه داران به همه این نکات انسانی روزه توجه کنند و بکوشند واقعاً فریضه روزه را آنچنان که باید بجا آورند و ماه مبارک رمضان را آنچنان که سزاوار این ماه است بسر آورند، تا همگان از برنامه های سازنده اسلامی بهره ور شوند.

از حضرت امام حسن عسگری (ع) پرسیدند: «چرا روزه واجب شده است» فرمودند: «تا ثروتمند درد گرسنگی را در یابد و به فقیر توجه کند. هشام از امام صادق علیه السلام علت روزه را پرسید، امام فرمود: «خداوند روزه را واجب کرد تا غنی و فقیر با هم مساوی باشند و بدان جهت که غنی رنج گرسنگی را لمس نکرده تا به فقیر رحم کند و هر وقت چیزی خواسته قدرت بدست آوردن آنرا داشته است خدا خواسته است که میان بندگانش یکنواختی بوجود آورد و خواسته است ثروتمند طعم گرسنگی را بچشد و اگر جز این بود ثروتمند بر مستمند و گرسنه ترحم نمیکرد.

نظم و انضباط

وقت شناسی و نظم و انضباط در امور از مظاهر تمدن انسانی و از عوامل مهم توفیق و پیشرفت است، شاید برخی گمان کنند که این از ویژگیهای زندگی غربیان و تمدن آنهاست در حالیکه نظم و انضباط و تنظیم اوقات از تعلیمات اصیل اسلام است. امیر المومنین علیه السلام در اولین فرازهای وصیتش به فرزند خود میفرماید: «اوصیکما و جمیع ولدی و اهلی و من بلغه کتابی بتقوی الله و نظم امرکم»شما و همه فرزندان و بستگانم و هرکسی که وصیت من به او برسد به تقوی و نظم در کارها سفارش میکنم.

اصولا فرایض اسلامی شاهد توجه به اسلام و نظم و انضباط است، هریک از نمازهای پنج گانه را باید در وقت مخصوص آن بجا آورد و حتی یک دقیقه نمیتوان از حدود آن تجاوز کرد. مراسم حج باید در وقت و مکان مخصوص به خود انجام شود و روزه نیز در ماه مبارک رمضان با دیدن هلال ماه شروع و با دیدن هلال ماه شوال خاتمه میابد و نیز هر روز از سپیده دم آغاز و به مغرب پایان میپذیرد و با توجه به اینکه ماه رمضان ماه قمری است طبعاً در فصول چهار گانه سال جریان دارد و گاه در روزهای بلند تابستان و گاه در روزهای کوتاه زمستان قرار میگیرد و در همه شرایط لازم است که لحظه و دقیقه را نیز در شروع سپیده دم و آغاز مغرب در نظر داشت و بهیچ وجه روزه دار نمیتواند از نظام آن سرپیچی کند و این خود درسی است که مسلمانان نیز دقیق و منظم شوند و امور خویش را در زندگی تنظیم کنند.

آنچه بر شمردیم گوشه هایی از برخی نتایج و آثار فریضه الهی روزه است و ماه روزه اضافه بر اینها سودمندیها و برکات دیگری نیز دارد که در پرورش اسلامی فرد و جامعه بسیار موثر است: ماه مبارک رمضان ماه خدا، ماه آشنایی با قرآن، ماه عبادت، ماه دعا، ماه آمرزش، ماه توبه و بازگشت از گناهان و اصلاح خود است.

در این ماه به قرائت قران سفارش شده و مرسوم مسلمین است که در ماه رمضان بیشتر از ماههای دیگر قرآن بخوانند و این خود وسیله ای است که جامعه اسلامی با قرآن و معارف آن آشنایی بیشتری پیدا کنند و برای پیشرفت در صراط خدا و اسلام از کلام خدای متعال آموزش بگیرند. رمضان ماه عبادت و بندگی و راز و نیاز با معبود جهان است، در روایات اسلامی تأکید شده که در این ماه با توجه به خضوع بیشتر نمازها را بجا آورندو از نمازهای مستحبی در شب و روز غفلت نورزند و بدین ترتیب با یک تمرین یک ماهه مومنین به عبادت خالص تری موفق میشوند و جانها به خدا نزدیکتر میگردد.رمضان ماه دعا است، پیشوایان گرامی فرموده اند مومنان در این ماه و بویژه در شبهای مبارک قدر دردعا و نیایش مبالغه کنند و با توجه به اثرات سازنده دعا و نیایش روزه داران میتوانند در پیوند معنوی خویش با خدای متعال تحولی بوجود آورند و بیش از پیش به ذات متعال هستی بخش او نزدیک شوند و کسب فیض کنند رمضان ماه آمرزش و توبه و بازگشت به سوی خداست، آنانکه در زندگی خویش آلودگیهایی داشته اند میتوانند با روزه جان خویش را شستشو دهند و در خلوت سحر گاه با رو کردن به خدای متعال درون را صفا بخشند و از خدای خویش طلب آمرزش کنند و میتوانند با همین زمینه برای همیشه از کجیها و گمراهیها دست بردارند و براه آیند.

پیشوایان معصوم (ع) فرموده اند گناهان در این ماه بخشوده میشود و این مژده بزرگی است برای آنهایی که لغزشهایی داشته اند تا نومید نباشند و از برکات این ماه استفاده کنند و بسوی خدا باز گردند و روی دل بسوی او دارند و با او پیمان بندند که از گناهان دست شویند و خود را اصلاح کنند و گذشته را جبران نمایند و بدون ترتیب گناه کار پشیمانی که که در این ماه مبارک برای خدا روزه بدارد و از گذشته خویش شرمسار باشد و از خدا آمرزش بخواهد مورد مهر و عفو خدا قرار خواهد گرفت و سعادتش تأمین میشود. از برکتهای این ماه همین انقلاب روحی و تحول درونی روزه داران و همین توفیقات عملی است که انسان آلوده را پاک میسازد و از عذاب الهی که محصول گناهان است نجات میبخشد و روزه دار را از ظلمتها به نور میکشاند، به نور تقوی ، به نور فضیلتهای اخلاقی، به نور توبه و بازگشت به سوی خدا، به نور مهر و رحمت خدای متعال.... .

زندگینامه امام زمان (ع)

دوستدار وطن — Sat, 23 Jul 2011 19:05:00 GMT

محمد بن حسن عسکری (عج) آخرین امام از امامان دوازده گانه شیعیان است. در ١۵ شعبان سال ٢۵۵ هـ.ق در سامرا به دنیا آمد و تنها فرزند امام حسن عسکری (ع)، یازدهمین امام شعیان ما است. مادر آن حضرت نرجس (نرگس)است که گفته اند از نوادگان قیصر روم بوده است.«مهدی» حُجَت، قائم منتظر، خلف صالح، بقیه الله، صاحب زمان، ولی عصر و امام عصر از لقبهای آن حضرت است.

تولد امام زمان (عج) پنهان نگاهداشته شد و امام حسن عسکری (ع) خبر آن را تنها به عده ای از شیعیان داده بود. حضرت در سال ٢۶٠ هـ ق پس از وفات پدر به امامت رسید. امامت ایشان بنا به حدیثهای بسیاری بود که از پیامبر (ص) و امامان پیشین روایت شده بود. امام زمان (عج) پس از آنکه بر جنازه پدر نماز گزارد از چشم مردمان پنهان شد. سبب پنهان شدن آن حضرت این بود که خلیفه های عباسی تصمیم به کشتن او داشتند.

بنا به اخبار و روایات شیعه غیبت آن حضرت دو بار صورت گرفته است. دوران غیبت نخست را که تا سال 329 هـ ق ادامه داشت دوران غیبت صغرا یا دوره نیابت خاصه می نامند. در این سالها امام به وسیله چهار نفر از نمایندگان خاص خود با شیعیان ارتباط داشت. این چهار تن که آنان را نواب اربعه (نایبان چهارگانه) می خوانند عبارتند از:

١- عثمان بن سعید بن عمری، از یاران امام هادی (ع) و امام حسن عسکری (ع) او به دستور امام حسن عسکری تا پایان عمر نایب امام زمان (عج) بود.

٢- ابوجعفر محمدبن عثمان بن سعید، از شاگردان یاران امام حسن عسکری که پس از مرگ از پدرش، عثمان بن سعید بن عمری، نیابت امام زمان (عج) را به عهده گرفت، او در سال ۳۰۴ یا ۳۰۵ هـ ق در بغداد درگذشت.

۳- حسین بن روح نوبختی که دستیار محمدبن عثمان بن سعید بود و پس از مرگ وی نیابت امام را به عهده گرفت و در سال ۳۲۶ در بغداد درگذشت.

۴- علی بن محمد سُمری که بنا به وصیت حسین بن روح نوبختی نایب امام شد و در حدود دو سال رابط امام و شیعیان بود. او در نیمه شعبان ۳٢۹ در بغداد درگذشت.

ـ با مرگ علی بن محمد سمری دوره غیبت صغرا یا نیابت خاصه پایان یافت و دومین دوره غیبت آن حضرت، یعنی دوران غیبت کبری، آغاز شد. این دوره تا ظهور امام زمان ادامه خواهد یافت. آخرین نامه و دستوری که سمری از امام زمان دریافت نمود به مضمون ذیل نقل شده است:

ـ «بسم الله الرحمن الرحیم، ای علی بن محمد سمری خدا اجر برادران ترا در مصیبت تو بزرگ گرداند. تو بعد از شش روز خواهی مرد. پس خود را آماده کن و به احدی برای جانشینی خود وصیت نکن. زیرا غیبت تامه آغاز می شود و دیگر ظهوری نخواهد بود مگر به اذن خدای تعالی و آن بعد از طول زمان و قساوت قلبها و پر شدن زمین از جور خواهد بود. زود باشد که در بین شیعیان کسانی بیایند که ادعای مشاهده کنند، هر کس مدعی مشاهده من قبل از خروج سفیانی و صیحة آسمانی بشود کذاب و مفتری است. و لاحول و لا قوه الا بالله العلی العظیم.»

ـ دوره غیبت کبری را دوران نیابت عامه نیز می نامند. نیابت عامه به این معنی است که در این دوره راهنمایی شیعیان به عهده فقهایی عالم از شیعیان است، که دارای شرایط تعیین شده برای راهنمایی هستند. در این دوره کسی مستقیماً از طرف امام زمان (عج) برای نیابت تعیین نمی شود.

ـ سبب واقعی پنهان شدن امام زمان (عج) از چشم مردمان در حدیثها بیان نشده است. حتی گروهی گفته اند علت غیبت بعد از ظهور امام زمان (عج) آشکار خواهد شد. اما از دلائل مهم غیبت، حفظ وجود امام از گزند دشمنان به فرمان خدا برای مصلحت اسلام و مسلمانان است. گذشته از این، غیبت امام زمان (عج) فقط از نظر ظاهری است و از نظر معنوی رابطه او با مردم قطع نشده است.

در حدیثی از پیامبر (ص) درباره دوره غیبت امام زمان (عج) نقل شده، آمده است که ایشان مانند خورشید پنهان شده در پس ابر است که دیده نمی شود، اما انوارش به زمین می رسد وبه آن سود می رساند، همه مسلمانان، به دلیل حدیث هایی که از پیامبر (ص) روایت شده است، معتقدند که مهدی (عج) روزی ظهور خواهد کرد و جهان را پر از عدل و داد خواهد ساخت. امام تنها شیعیان هستند که به امامت او در دوران غیبت نیز معتقدند.....

ـ در دوران غیب کبری افراد بسیاری ادعای مهدویت کرده اند از جمله غلام احمد قادیانی، موسس فرقه قادیانی هند در ۱٢۳۵ هـ ق، سید علی محمد شیرازی معروف به سید باب، موسس فرقه بابیان در ایران، که به سال 1266 هـ ق در تبریز کشته شد و محمد احمد معروف به مهدی سودانی که در ۱۳۰٢ هـ ق (۱٨٨۱ م) در سودان بر ضد استعمارگران انگلیسی قیام کرد.....

ولادت امام حسین(ع)

دوستدار وطن — Wed, 06 Jul 2011 07:31:14 GMT

دومین فرزند برومند حضرت علی و در روز سوم ماه شعبان سال چهارم هجرت فاطمه ، که درود خدا بر ایشان باد، در خانه وحی و ولایت چشم به جهان گشود.

چون خبر ولادتش به پیامبر گرامی اسلام (ص ) رسید، به خانه حضرت علی (ع ) و فاطمه را فرمود تا کودکش را بیاورد. اسما او را در پارچه ای سپید (س ) آمد و اسما پیچید و خدمت رسول اکرم (ص ) برد، آن گرامی به گوش راست او اذان و به گوش چپ او اقامه گفت . به روزهای اول یا هفتمین روز ولادت با سعادتش ، امین وحی الهی ، جبرئیل ، فرود آمد و گفت : سلام خداوند بر تو باد ای رسول خدا، این نوزاد را به نام پسر کوچک هارون (شبیر) چون علی برای تو بسان هارون که به عربی (حسین ) خوانده می شود نام بگذار. برای موسی بن عمران است ، جز آن که تو خاتم پیغمبران هستی . و به این ترتیب نام پرعظمت "حسین " از جانب پروردگار، برای دومین فرزند فاطمه (س ) انتخاب شد. به روز هفتم ولادتش ، فاطمه زهرا که سلام خداوند بر او باد، گوسفندی را برای کشت ، و سر آن حضرت را تراشید و هم وزن موی سر او فرزندش به عنوان عقیقه نقره صدقه داد.

حسین (ع ) و پیامبر (ص )

از ولادت حسین بن علی (ع ) که در سال چهارم هجرت بود تا رحلت رسول الله (ص ) که شش سال و چند ماه بعد اتفاق افتاد، مردم از اظهار محبت و لطفی که پیامبر راستین اسلام (ص ) درباره حسین (ع ) ابراز می داشت ، به بزرگواری و مقام شامخ پیشوای سوم آگاه شدند. سلمان فارسی می گوید: دیدم که رسول خدا (ص ) حسین (ع ) را بر زانوی خویش نهاده او را می بوسید و می فرمود: تو بزرگوار و پسر بزرگوار و پدر بزرگوارانی ، تو امام و پسر امام و پدر امامان هستی ، تو حجت خدا و پسر حجت خدا و پدر حجتهای خدایی که نه نفرند و خاتم ایشان ، (8) قائم ایشان (امام زمان "عج ") می باشد.

انس بن مالک روایت می کند: وقتی از پیامبر پرسیدند کدام یک از اهل بیت خود را بیشتر دوست می داری ، فرمود:

بارها رسول گرامی حسن (ع ) و حسین (ع ) را به سینه می فشرد و (9) حسن و حسین را، (10) آنان را می بویید و می بوسید. ابوهریره که از مزدوران معاویه و از دشمنان خاندان امامت است ، در عین حال اعتراف می کند که : "رسول اکرم را دیدم که حسن و حسین را بر شانه های خویش نشانده بود و به سوی ما می آمد، وقتی به ما رسید فرمود هر کس این دو فرزندم را دوست بدارد مرا دوست (11) داشته ، و هر که با آنان دشمنی ورزد با من دشمنی نموده است .

عالی ترین ، صمیمی ترین و گویاترین رابطه معنوی و ملکوتی بین پیامبر و حسین را می توان در این جمله رسول گرامی اسلام (ص ) خواند که فرمود: "حسین از من و من از (12) حسینم

حسین (ع ) با پدر

شش سال از عمرش با پیامبر بزرگوار سپری شد، و آن گاه که رسول خدا (ص ) چشم ازجهان فروبست و به لقای پروردگار شتافت ، مدت سی سال با پدر زیست . پدری که جز به انصاف حکم نکرد، و جز به طهارت و بندگی نگذرانید، جز خدا ندید و جز خدا نخواست و جز خدا نیافت . پدری که در زمان حکومتش لحظه ای او را آرام نگذاشتند،همچنان که به هنگام غصب خلافتش جز به آزارش برنخاستند. در تمام این مدت ، با دل و جان از اوامر پدر اطاعت می کرد، و در چند سالی که حضرت علی (ع ) متصدی خلافت ظاهری شد، حضرت حسین (ع ) در راه پیشبرد اهداف اسلامی ، مانند یک سرباز فداکار همچون برادر بزرگوارش می کوشید، و در جنگهای "جمل "، "صفین " و "نهروان " شرکت و به این ترتیب ، از پدرش امیرالمؤمنین (ع ) و دین خدا حمایت کرد و (13) داشت . حتی گاهی در حضور جمعیت به غاصبین خلافت اعتراض می کرد.

در زمان حکومت عمر، امام حسین (ع ) وارد مسجد شد، خلیفه دوم را بر منبر رسول الله (ص ) مشاهده کرد که سخن می گفت . بلادرنگ از منبر بالا رفت و فریاد زد: "از منبر (14) پدرم فرود آی ....

امام حسین (ع ) با برادر

پس از شهادت حضرت علی (ع )، به فرموده رسول خدا (ص ) و وصیت امیرالمؤمنین (ع )مامت و رهبری شیعیان به حسن بن علی (ع )، فرزند بزرگ امیرالمؤمنین (ع )، منتقل گشت و بر همه مردم واجب و لازم آمد که به فرامین پیشوایشان امام حسن (ع ) گوش فرادارند. امام حسین (ع ) که دست پرورد وحی محمدی و ولایت علوی بود، همراه و همکار و همفکر برادرش بود. چنان که وقتی بنا بر مصالح اسلام و جامعه مسلمانان و به دستور خداوند بزرگ ، امام حسن (ع ) مجبور شد که با معاویه صلح کند و آن همه ناراحتیها را تحمل نماید، امام حسین (ع ) شریک رنجهای برادر بود و چون می دانست که این صلح به صلاح اسلام و مسلمین معاویه ، در حضور امام حسن (ع ) وامام حسین (ع ) دهان آلوده اش را به بدگویی نسبت به امام حسن (ع ) و پدر بزرگوارشان امیرمؤمنان (ع ) گشود، امام حسین (ع ) به دفاع برخاست تا سخن در گلوی معاویه بشکند و سزای ناهنجاریش را به کنارش بگذارد، ولی امام حسن (ع ) او را به سکوت و خاموشی فراخواند، امام حسین (ع ) پذیرا شد و به جایش بازگشت ، آن گاه امام حسن (ع ) خود به پاسخ معاویه (15) برآمد، و با بیانی رسا و کوبنده خاموشش ساخت .

امام حسین (ع ) در زمان معاویه

چون امام حسن (سلام خدا و فرشتگان خدا بر او باد) از دنیا رحلت فرمود، به گفته رسول خدا (ص ) و امیرالمؤمنین (ع ) و وصیت حسن بن علی (ع ) امامت و رهبری شیعیان به امام حسین (ع ) منتقل شد و از طرف خدا مأمور رهبری جامعه گردید. امام حسین (ع ) می دید که معاویه با اتکا به قدرت اسلام ، بر اریکه حکومت اسلام به ناحق تکیه زده ، سخت مشغول تخریب اساس جامعه اسلامی و قوانین خداوند است ، و از این حکومت پوشالی مخرب به سختی رنج می برد، ولی نمی توانست دستی فراز آورد و قدرتی فراهم کند تا او را از جایگاه حکومت اسلامی پایین بکشد، چنانچه برادرش امام حسن (ع ) نیز وضعی مشابه او داشت .

امام حسین (ع ) می دانست اگر تصمیمش را آشکار سازد و به سازندگی قدرت بپردازد، پیش از هر جنبش و حرکت مفیدی به قتلش می رساند، ناچار دندان بر جگر نهاد و صبر را پیشه ساخت که اگر برمی خاست ، پیش از اقدام به دسیسه کشته می شد، و از این کشته شدن هیچ نتیجه ای گرفته نمی شد.

بنابراین تا معاویه زنده بود، چون برادر زیست و علم مخالفتهای بزرگ نیفراخت ، جز آن که گاهی محیط و حرکات و اعمال معاویه را به باد انتقاد می گرفت و مردم را به آینده نزدیک امیدوار می ساخت که اقدام مؤثری خواهد نمود. و در تمام طول مدتی که معاویه از مردم برای ولایت عهدی یزید، بیعت می گرفت ، حسین به شدت با او مخالفت کرد، و هرگز تن به بیعت یزید نداد و ولی عهدی او را نپذیرفت و حتی گاهی (16) سخنانی تند به معاویه گفت و یا نامه ای کوبنده برای او نوشت .

معاویه هم در بیعت گرفتن برای یزید، به او اصراری نکرد و امام (ع ) همچنین بود و ماند تا معاویه درگذشت ...

قیام حسینی

یزید پس از معاویه بر تخت حکومت اسلامی تکیه زد و خود را امیرالمؤمنین خواند،و برای این که سلطنت ناحق و ستمگرانه اش را تثبیت کند، مصمم شد برای نامداران و شخصیتهای اسلامی پیامی بفرستد و آنان را به بیعت با خویش بخواند. به همین منظور، نامه ای به حاکم مدینه نوشت و در آن یادآور شد که برای من از حسین (ع ) بیعت بگیر و اگر مخالفت نمود بقتلش برسان . حاکم این خبر را به امام حسین (ع ) رسانید و جواب مطالبه نمود. امام حسین (ع ) چنین فرمود:

"انا لله و انا الیه راجعون و علی الاسلام السلام اذا بلیت الامة براع مثل (17) یزید آن گاه که افرادی چون یزید، (شراب خوار و قمارباز و بی ایمان و ناپاک که حتی ظاهر اسلام را هم مراعات نمی کند) بر مسند حکومت اسلامی بنشیند، باید فاتحه اسلام را خواند. (زیرا این گونه زمامدارها با نیروی اسلام و به نام اسلام ، اسلام را از بین می برند.)

امام حسین (ع ) می دانست اینک که حکومت یزید را به رسمیت نشناخته است ، اگر در مدینه بماند به قتلش می رسانند، لذا به امر پروردگار، شبانه و مخفی از مدینه به سوی مکه حرکت کرد. آمدن آن حضرت به مکه ، همراه با سرباز زدن او از بیعت یزید، در بین مردم مکه و مدینه انتشار یافت ، و این خبر تا به کوفه هم رسید. کوفیان از امام حسین (ع ) که در مکه بسر می برد دعوت کردند تا به سوی آنان آید و زمامدار امورشان باشد. امام (ع ) مسلم بن عقیل ، پسر عموی خویش را به کوفه فرستاد تا حرکت و واکنش اجتماع کوفی را از نزدیک ببیند و برایش بنویسد. مسلم به کوفه رسید و با استقبال گرم و بی سابقه ای روبرو شد، هزاران نفر به عنوان نایب امام (ع ) با او بیعت کردند، و مسلم هم نامه ای به امام حسین (ع ) نگاشت و حرکت فوری امام (ع ) را لازم گزارش داد.

هر چند امام حسین (ع ) کوفیان را به خوبی می شناخت ، و بی وفایی و بی دینی شان را در زمان حکومت پدر و برادر دیده بود و می دانست به گفته ها و بیعتشان با مسلم نمی توان اعتماد کرد، و لیکن برای اتمام حجت و اجرای اوامر پروردگار تصمیم گرفت که به سوی کوفه حرکت کند.

با این حال تا هشتم ذی حجه ، یعنی روزی که همه مردم مکه عازم رفتن به "منی " بودند و هر کس در راه مکه جا مانده بود با عجله تمام می خواست خود را به مکه (18) برساند، آن حضرت در مکه ماند و در چنین روزی با اهل بیت و یاران خود، از مکه به طرف عراق خارج شد و با این کار هم به وظیفه خویش عمل کرد و هم به مسلمانان جهان فهماند که پسر پیغمبر امت ، یزید را به رسمیت نشناخته و با او بیعت نکرده ، بلکه علیه او قیام کرده است .

یزید که حرکت مسلم را به سوی کوفه دریافته و از بیعت کوفیان با او آگاه شده بود، ابن زیاد را (که از پلیدترین یاران یزید و از کثیفترین طرفداران حکومت بنی امیه بود) به کوفه فرستاد. ابن زیاد از ضعف ایمان و دورویی و ترس مردم کوفه استفاده نمود و با تهدید ارعاب ، آنان را از دور و بر مسلم پراکنده ساخت ، و مسلم به تنهایی با عمال ابن زیاد به نبرد پرداخت ، و پس از جنگی دلاورانه و شگفت ، با شجاعت شهید شد.

(سلام خدا بر او باد). و ابن زیاد جامعه دورو و خیانتکار و بی ایمان کوفه را علیه امام حسین (ع ) برانگیخت ، و کار به جایی رسید که عده ای از همان کسانی که برای امام (ع ) دعوت نامه نوشته بودند، سلاح جنگ پوشیدند و منتظر ماندند تا امام حسین (ع ) از راه برسد و به قتلش برسانند.

امام حسین (ع ) از همان شبی که از مدینه بیرون آمد، و در تمام مدتی که در مکه اقامت گزید، و در طول راه مکه به کربلا، تا هنگام شهادت ، گاهی به اشاره ، گاهی به اعلان می داشت که : "مقصود من از حرکت ، رسوا ساختن حکومت ضد اسلامی یزید و صراحت ، برپاداشتن امر به معروف و نهی از منکر و ایستادگی در برابر ظلم و ستمگری است و جز حمایت قرآن و زنده داشتن دین محمدی هدفی ندارم .

و این مأموریتی بود که خداوند به او واگذار نموده بود، حتی اگر به کشته شدن خود و اصحاب و فرزندان و اسیری خانواده اش اتمام پذیرد. رسول گرامی (ص ) و امیرمؤمنان (ع) و حسن بن علی (ع ) پیشوایان پیشین اسلام ، شهادت امام حسین (ع ) را بارها بیان فرموده بودند. حتی در هنگام ولادت امام حسین (ع )، و خود امام حسین (ع ) به (19) رسول گرانمایه اسلام (ص ) شهادتش را تذکر داده بود.

علم امامت می دانست که آخر این سفر به شهادتش می انجامد، ولی او کسی نبود که در برابر دستور آسمانی و فرمان خدا برای جان خود ارزشی قائل باشد، یا از اسارت خانواده اش واهمه ای به دل راه دهد. او آن کس بود که بلا را کرامت و شهادت را سعادت می پنداشت . (سلام ابدی خدا بر او باد) .

خبر "شهادت حسین (ع ) در کربلا" به قدری در اجتماع اسلامی مورد گفتگو واقع شده بود که عامه مردم از پایان این سفر مطلع بودند. چون جسته و گریخته ، از رسول الله (ص ) و امیرالمؤمنین (ع ) و امام حسن بن علی (ع ) و دیگر بزرگان صدر اسلام شنیده بودند. بدینسان حرکت امام حسین (ع ) با آن درگیریها و ناراحتیها احتمال کشته شدنش را در اذهان عامه تشدید کرد. بویژه که خود در طول راه می فرمود: "من کان باذلا فینا مهجته (20) و موطنا علی لقاء الله نفسه فلیرحل معنا.

هر کس حاضر است در راه ما از جان خویش بگذرد و به ملاقات پروردگار بشتابد، همراه ما بیاید. و لذا در بعضی از دوستان این توهم پیش آمد که حضرتش را از این سفر منصرف سازند.

غافل از این که فرزند علی بن ابی طالب (ع ) امام و جانشین پیامبر، و از دیگران به وظیفه خویش آگاهتر است و هرگز از آنچه خدا بر عهده او نهاده دست نخواهد کشید.

باری امام حسین (ع ) با همه این افکار و نظریه ها که اطرافش را گرفته بود به راه خویش ادامه داد، و کوچکترین خللی در تصمیمش راه نیافت .

سرانجام ، رفت ، و شهادت را دریافت . نه خود تنها، بلکه با اصحاب و فرزندان که هر یک ستاره ای درخشان در افق اسلام بودند، رفتند و کشته شدند، و خونهایشان شنهای گرم دشت کربلا را لاله باران کرد تا جامعه مسلمانان بفهمد یزید (باقی مانده بسترهای گناه آلود خاندان امیه ) جانشین رسول خدا نیست ، و اساسا اسلام از بنی امیه و بنی امیه از اسلام جداست .
راستی هرگز اندیشیده اید اگر شهادت جانگداز و حماسه آفرین حسین (ع ) به وقوع نمی پیوست و مردم یزید را خلیفه پیغمبر (ص ) می دانستند، و آن گاه اخبار دربار یزید و شهوترانیهای او و عمالش را می شنیدند، چقدر از اسلام متنفر می شدند، زیرا اسلامی که خلیفه پیغمبرش یزید باشد، به راستی نیز تنفرآور است ... و خاندان پاک حضرت امام حسین (ع ) نیز اسیر شدند تا آخرین رسالت این شهادت را به گوش مردم برسانند. و شنیدیم و خواندیم که در شهرها، در بازارها، در مسجدها، در بارگاه متعفن پسر زیاد و دربار نکبت بار یزید، هماره و همه جا دهان گشودند و فریاد زدند، و پرده زیبای فریب را از چهره زشت و جنایتکار جیره خواران بنی امیه برداشتند و ثابت کردند که یزید سگ باز وشرابخوار است ، هرگز لیاقت خلافت ندارد و این اریکه ای که او بر آن تکیه زده جایگاه او نیست . سخنانشان رسالت شهادت حسینی را تکمیل کرد، طوفانی در جانها برانگیختند، چنان که نام یزید تا همیشه مترادف با هر پستی و رذالت و دناءت گردید و همه آرزوهای طلایی و شیطانیش چون نقش بر آب گشت . نگرشی ژرف می خواهد تا بتوان بر همه ابعاد این شهادت عظیم و پرنتیجه دست یافت .

از همان اوان شهادتش تا کنون ، دوستان و شیعیانش ، و همه آنان که به شرافت و عظمت انسان ارج می گذارند، همه ساله سالروز به خون غلتیدنش را، سالروز قیام و شهادتش را با سیاه پوشی و عزاداری محترم می شمارند، و خلوص خویش را با گریه بر مصایب آن بزرگوار ابراز می دارند. پیشوایان مآل اندیش و معصوم ما، هماره به واقعه کربلا و به زنده داشتن آن عنایتی خاص داشتند.

غیر از این که خود به زیارت مرقدش می شتافتند و عزایش را بر پا می داشتند، در فضیلت عزاداری و محزون بودن برای آن بزرگوار، گفتارهای متعددی ایراد فرموده اند. ابوعماره گوید: "روزی به حضور امام ششم صادق آل محمد (ع ) رسیدم ، فرمود اشعاری در سوگواری حسین برای ما بخوان . وقتی شروع به خواندن نمودم صدای گریه حضرت برخاست ، من می خواندم و آن عزیز می گریست ، چندان که صدای گریه از خانه برخاست .

بعد از آن که اشعار را تمام کردم ، امام (ع ) در فضلیت و ثواب مرثیه و گریاندن مردم بر امام (21) حسین (ع ) مطالبی بیان فرمود و نیز از آن جناب است که فرمود: "گریستن و بی تابی کردن در هیچ مصیبتی شایسته (22) نیست مگر در مصیبت حسین بن علی ، که ثواب و جزایی گرانمایه دارد.

باقرالعلوم ، امام پنجم (ع ) به محمد بن مسلم که یکی از اصحاب بزرگ او است فرمود: "به شیعیان ما بگویید که به زیارت مرقد حسین بروند، زیرا بر هر شخص باایمانی که (23) به امامت ما معترف است ، زیارت قبر اباعبدالله لازم می باشد.

امام صادق (ع ) می فرماید: "ان زیارة الحسین علیه السلام افضل ما یکون من الاعمال . (24) همانا زیارت حسین (ع ) از هر عمل پسندیده ای ارزش و فضیلتش بیشتر است .

زیرا که این زیارت در حقیقت مدرسه بزرگ و عظیم است که به جهانیان درس ایمان و عمل صالح می دهد و گویی روح را به سوی ملکوت خوبیها و پاکدامنیها و فداکاریها پرواز می دهد. هر چند عزاداری و گریه بر مصایب حسین بن علی (ع )، و مشرف شدن به زیارت قبرش و بازنمایاندن تاریخ پرشکوه و حماسه ساز کربلایش ارزش و معیاری والا دارد، لکن باید دانست که نباید تنها به این زیارتها و گریه ها و غم گساریدن اکتفا کرد، بلکه همه این تظاهرات ، فلسفه دین داری ، فداکاری و حمایت از قوانین آسمانی را به ما گوشزد می نماید، و هدف هم جز این نیست ، و نیاز بزرگ ما از درگاه حسینی آموختن انسانیت و خالی بودن دل از هر چه غیر از خداست می باشد، و گرنه اگر فقط به صورت ظاهر قضیه بپردازیم ، هدف مقدس حسینی به فراموشی می گراید.

اخلاق و رفتار امام حسین (ع )

با نگاهی اجمالی به 56سال زندگی سراسر خداخواهی و خداجویی حسین (ع )، درمی یابیم که هماره وقت او به پاکدامنی و بندگی و نشر رسالت احمدی و مفاهیم عمیقی والاتر از درک و دید ما گذشته است . اکنون مروری کوتاه به زوایای زندگانی آن عزیز، که پیش روی ما است :

جنابش به نماز و نیایش با پروردگار و خواندن قرآن و دعا و استغفار علاقه بسیاری و حتی در آخرین شب (25) داشت . گاهی در شبانه روز صدها رکعت نماز می گزاشت .

زندگی دست از نیاز و دعا برنداشت ، و خوانده ایم که از دشمنان مهلت خواست تا بتواند با خدای خویش به خلوت بنشیند. و فرمود: "خدا می داند که من نماز و تلاوت (26) قرآن و دعای زیاد و استغفار را دوست دارم (27) حضرتش بارها پیاده به خانه کعبه شتافت و مراسم حج را برگزار کرد.

ابن اثیر در کتاب "اسد الغابة " می نویسد: "کان الحسین رضی الله عنه فاضلا کثیر الصوم و الصلوة و الحج و الصدقة و افعال (28) الخیر جمیعها. حسین (ع ) بسیار روزه می گرفت و نماز می گزارد و به حج می رفت و صدقه می داد و همه کارهای پسندیده را انجام می داد.

شخصیت حسین بن علی (ع ) آنچنان بلند و دور از دسترس و پرشکوه بود که وقتی با برادرش امام مجتبی (ع ) پیاده به کعبه می رفتند، همه بزرگان و شخصیتهای اسلامی به (29) احترامشان از مرکب پیاده شده ، همراه آنان راه می پیمودند.

احترامی که جامعه برای حسین (ع ) قائل بود، بدان جهت بود که او با مردم زندگی می کرد - از مردم و معاشرتشان کناره نمی جست - با جان جامعه هماهنگ بود، چونان دیگران از مواهب و مصائب یک اجتماع برخوردار بود، و بالاتر از همه ایمان بی تزلزل او به خداوند، او را غم خوار و یاور مردم ساخته بود.

و گرنه ، او نه کاخهای مجلل داشت و نه سربازان و غلامان محافظ، و هرگز مثل جباران راه آمد و شد را به گذرش بر مردم نمی بستند، و حرم رسول الله (ص ) را برای او خلوت نمی کردند... این روایت یک نمونه از اخلاق اجتماعی اوست ، بخوانیم :

روزی از محلی عبور می فرمود، عده ای از فقرا بر عباهای پهن شده شان نشسته بودند و نان پاره های خشکی می خوردند، امام حسین (ع ) می گذشت که تعارفش کردند و او هم پذیرفت ، نشست و تناول فرمود و آن گاه بیان داشت : "ان الله لا یحب المتکبرین "، خداوند متکبران را دوست نمی دارد. (30)

پس فرمود: "من دعوت شما را اجابت کردم ، شما هم دعوت مرا اجابت کنید.

آنها هم دعوت آن حضرت را پذیرفتند و همراه جنابش به منزل رفتند. حضرت دستور داد و بدین ترتیب پذیرایی گرمی (31) هر چه در خانه موجود است به ضیافتشان بیاورند، از آنان به عمل آمد، و نیز درس تواضع و انسان دوستی را با عمل خویش به جامعه آموخت .

شعیب بن عبدالرحمن خزاعی می گوید: "چون حسین بن علی (ع ) به شهادت رسید، بر پشت مبارکش آثار پینه مشاهده کردند، علتش را از امام زین العابدین (ع ) پرسیدند، فرمود این پینه ها اثر کیسه های غذایی است که پدرم شبها به دوش می کشید و به خانه (32) زنهای شوهرمرده و کودکان یتیم و فقرا می رسانید.

شدت علاقه امام حسین (ع ) را به دفاع از مظلوم و حمایت از ستم دیدگان می توان در داستان "ارینب وهمسرش عبدالله بن سلام " دریافت ، که اجمال و فشرده اش را در این جا متذکر می شویم : یزید به زمان ولایت عهدی ، با این که همه نوع وسایل شهوترانی و کام جویی و کامروایی از قبیل پول ، مقام ، کنیزان رقاصه و... در اختیار داشت ، چشم ناپاک و هرزه اش را به بانوی شوهردار عفیفی دوخته بود.

پدرش معاویه به جای این که در برابر این رفتار زشت و ننگین عکس العمل کوبنده ای نشان دهد، با حیله گری و دروغ پردازی و فریبکاری ، مقدماتی فراهم ساخت تا زن پاکدامن مسلمان را از خانه شوهر جدا ساخته به بستر گناه آلوده پسرش یزید بکشاند. حسین بن علی (ع ) از قضیه باخبر شد، در برابر این تصمیم زشت ایستاد و نقشه شوم معاویه را نقش بر آب ساخت و با استفاده از یکی از قوانین اسلام ، زن را به شوهرش عبدالله بن سلام بازگرداند و دست تعدی و تجاوز یزید را از خانواده مسلمان و پاکیزه ای قطع نمود و با این کار همت و غیرت الهی اش را نمایان و علاقه مندی خود را به حفظ نوامیس جامعه مسلمانان ابراز داشت ، و این رفتار داستانی شد که در مفاخر آل علی (ع ) و دناءت و ستمگری بنی امیه ، برای همیشه در تاریخ به یادگار (33) ماند.

علائلی در کتاب "سمو المعنی " می نویسد:

"ما در تاریخ انسان به مردان بزرگی برخورد می کنیم که هر کدام در جبهه و جهتی عظمت و بزرگی خویش را جهان گیر ساخته اند، یکی در شجاعت ، دیگری در زهد، آن دیگری در سخاوت ، و... اما شکوه و بزرگی امام حسین (ع ) حجم عظیمی است که ابعاد بی نهایتش هر یک مشخص کننده یک عظمت فراز تاریخ است ، گویا او جامع همه (34) والاییها و فرازمندیها است .

آری ، مردی که وارث بی کرانگی نبوت محمدی است ، مردی که وارث عظمت عدل و مروت پدری چون حضرت علی (ع ) است و وارث جلال و درخشندگی فضیلت مادری چون حضرت فاطمه (س ) است ، چگونه نمونه برتر و والای عظمت انسان و نشانه آشکار فضیلتهای خدایی نباشد. درود ما بر او باد که باید او را سمبل اعمال و کردارمان قرار دهیم .

امام حسین (ع ) و حکایت زیستن و شهادتش و لحن گفتارش و ابعاد کردارش نه تنها نمونه یک بزرگ مرد تاریخ را برای ما مجسم می سازد، بلکه او با همه خویشتن ، آیینه تمام نمای فضیلتها، بزرگ منشیها، فداکاریها، جان بازیها، خداخواهیها وخداجوییها می باشد، او به تنهایی می تواند جان را به لاهوت راهبر باشد و سعادت بشریت را ضامن گردد. بودن و رفتنش ، معنویت و فضیلتهای انسان را ارجمند نمود.

مبعث رسول خدا مبارک باد

دوستدار وطن — Fri, 01 Jul 2011 10:40:51 GMT

روز مبعث، روز برانگیختن خردهایی است که در تابوت خُرافه گرایی، هوس پرستی و جهل پیشگی دفن شده بود. روز مبعث روز تولّد عاطفه هاست؛ عاطفه هایی که در رقص شمشیرها زخمی می شد و در جنگل نیزه ها جان می باخت. آن روزها، دخترکان معصوم، به جای آغوش گرم مادر، در دامان سرد خاک می خفتند. جوانان بلندقامت، در جنگ جهالت ها، جان به بارش تیرها می دادند و زنان بی پناه، در بند اسارت می زیستند. آه که چه خارهایی به پای بشریّت می خلید و چه زخم هایی دل عاطفه ها را می خَست.

روز مبعث، روز مرگ قساوت ها و شرارت ها بود؛ روز مرگ کرامت هایی که به پای بت ها قربانی می شد؛ روز مرگ جهل و شرک و پرستش های ناروا بود.

میلاد ارزش ه

روز مبعث، روز میلاد ارزش هاست؛ ارزش هایی که زنده به گور می شد و اصالت هایی که در بستر احتضار رو به خاموشی می رفت. در آن روز، بذر عشق و مهرورزیدن و مهربان زیستن در دشت تفتیده دل ها پاشیده شد و هزاران هزار گل عاطفه از آن رویید. لبخند بر لب ها نشست دست گرم نوازش بر سر یتیمان کشیده شد. شمشیرهای خشونت زنگار گرفت و سفره محبت آغوش گشود. نوع دوستی بنیاد یافت و کینه توزی جان باخت. از چشمه چشم ها مهر جوشید و در دریای سینه ها عشق خروشید. زندگی زیبا و بودنْ تماشایی شد. روز مبعث، روز بارش برکت، روز سرافرازی انسان، روز برآمدن آوازهای سپید و روز بوسه زدن بر چهره خورشید، بر همه جهانیان مبارک باد.

منجی بزرگ بشر

از طلوع خورشید اسلام و انقلابِ عظیم پیامبر آن، حضرت محمد صلی الله علیه و آله وسلم ، هزار و چهارصد و اندی سال می گذرد. از آن زمان تاکنون، تاریخِ جهان پی درپی ورق خورده است رویدادهای گوناگون و دگرگونی های حیرت انگیز، چهره ای تازه به آن بخشیده است آن چنان که شیوه همیشگی گذشت زمان است، نوها به کهنگی گراییده و کهنه ها به اعماق فراموشی ذهن های تاریخ پیوسته است. اما این حقیقت که محمد صلی الله علیه و آله وسلم نجات دهنده بزرگ بشر بود و آیینش آیین زندگی، هر زمان از زمان دیگر روشن تر می درخشد؛ چرا که او جاودانه ترین تمدّن ها را بنیان نهاد، زندگی سازترین فرهنگ ها را گُسترد و انسان پرورترین ارزش های اخلاقی را نهادینه کرد. درود بی کران خداوندی بر روان پاک او باد.

سفیر خداوند

محمّد صلی الله علیه و آله وسلم سفیر خداوند بود بر بندگان تشنه حقیقت و محبّت، و هدف نهایی او برای خلقت همه هستی؛ که لولاکَ لما خَلَقْتُ الاَفْلاکَ؛ گل سرسبدهستی، مایه فخر و مباهات خداوند عالم نزد ملایک و جانشین راستین او بر روی زمین. کسی که:

بَلَغَ العُلی بِکمالِهِ	کَشَفَ الدُّجی بِجمالِهِ
حَسُنتْ جَمیعُ خِصالِهِ	صلّوا علیه و آله

با غمزه و اشاره ای، نکته ها و رازها آموخت و به مقام استادی عالم رسید.

نگار من که به مکتب نرفت و خط ننوشت

به غمزه مسئله آموز صد مدرس شد

محبوبی که با جمال سیرت و صورت خود، همه پرده های تاریک جهل و حجاب های خودخواهی را کنار زد و در سیر معراجی خود از جبرائیل، امین وحی الهی، پیشی گرفت؛ دل سوزی که تا دم آخر، رنج ها و دردها را تحمّل کرد تا نشان زیبایی «رحمةً للعالمین» را از دست بخشنده خدا، دریافت کند.

رویش اندیشه ناب

آبشار نور، جاری بود. آسمان پولک های زیبایش را به رخ تماشاگران می کشید و ماه بر چشم نظارگران جمالش رنگ نقره می پاشید. عطر شفابخش بهار در فضا می پیچید و امید زندگی در جان موجودات جهان می جوشید. در آسمان نیلگون مکّه، دمادم ستاره می شکفت. آن شب نبض کائنات از انتظاری مقدّس، می تپید. روح خسته و فرسوده عالم، انتظار پیشوایی را می کشید. سخن از ترسیم سیمای آفتاب بود و صورتگرْ، کردگار جهان. در آن شب، باغبان آفرینش، بهترین گل هستی را برگزید تا دنیا را سرمست عطر جانبخش آن سازد. بعد از آن بارانی از طراوت بارید و خاک بوی افلاک گرفت. دل ها وسعت یافت و چشم ها چشمه سار سرور شد و عشق و ایمان شفاف تر شد. روز مبعث، روز رویش اندیشه ناب، روز مهر و آیینه و مهتاب، را بر همه شیفتگان آفتاب، شادباش می گوییم.

گل واژه های وحی

از بلور ماه، لبخند مهر می تراوید. غار حرا تجلّی گاه نور بود. جبرئیل امین، گل واژه های وحی را منتشر می کرد. در آن شب، محمّد صلی الله علیه و آله وسلم بر سریری می نشست که عرش نبوّت بود. او در آن جغرافیای زمین، راه تاریخ را می گشود و چراغ خورشید را می آویخت تا راه ما را تا فرجام، راهنما باشد. در سال روز مبعث هنوز هم شکوه آن خاطره، جام زیستنمان را سرشار می کند و شکوفه های شادی را در دلمان شکوفا می سازد.

راز خلقت زمین

آن شب، «زمزم» زمزمه شادی داشت و «مروه» در تماشای صفای یار بود و کعبه در طواف فرشتگان، که از حریم خدا محرمی به حرم پا نهاد که صفایش مروه و شعورش مشعر و عرفانش عرفات را به شگفتی می نشاند. او از سمت «صفا» آمده بود و «سعی» بر وفا کردن به «عهد» ازلی داشت. بعد از او «منا» مذبح منیَّتْ بود. او یاد داد که با سنگ ریزه های برائت، بت های درون و برون را «رمی» کنیم و عرفان عرفات را بیابیم. او اندیشه ها را به ضیافت معرفت می برد و دل های عاشق را با پای «هروله» به سوی صحرای نیاز می کشاند. سلام ساکنان سماوات و زمین بر او باد که مباهات آفرینش بود و راز خلقت کائنات.

پرچمدار عدالت

ابر سیاه فساد و گناه، بر آسمان جهان، سایه افکنده بود. عواطف انسانی پایمال شده بود. بت هایی از جنس بشر، اما بی رحم، حاکمان ملّت ها بودند و بت هایی از سنگ و چوب مظهر پرستش.

نه نسیم عدالتی می وزید و نه زلال مهر و عطوفتی جاری بود. صدایی جز چکاچک شمشیرها و نعره های جاهلیّتِ موهوم، همراه با آخرین ناله های دخترکانی معصوم، که زنده زنده به گور می رفتند، شنیده نمی شد. در چنین فضایی مخوف، محمّد صلی الله علیه و آله وسلم ظهور کرد تا انسان را به چشمه های هدایت و انسانیّت رهنمون باشد. آمده بود تا با شعار آزادی، برابری و برادری، انسان های تحت ستم را از سلطه جبّاران و ستمگران برهاند و چنین نیز شد. در اندک زمانی تعالیم آن حضرت، همراه با آیات جان بخش قرآن، نه تنها جزیرة العرب، که سرزمین های دیگر، را نیز به لرزه درآورد و پرچم عدالت را در جهان گسترد.

تنها شاهد زمینی

کوه «نور» در شمال مکّه قرار دارد. در نقطه شمالی این کوه، غاری است به قدر قامت یک انسان که با گذر از سنگ های بسیار می توان به آن رسید. این غار از آشنای صمیمی خود، خاطرات بسیار دارد. امروز هم مردمان به عشق شنیدن این سخنان، با رنج بسیار، خود را به آستان آن می رسانند که از او سرگذشت وحی را بپرسند. غار حرا نیز با زبانِ حال می گوید، این جا، عبادتگاه «عزیز قریش» است. من شب ها و روزهای بسیاری را به یاد دارم که محمّد صلی الله علیه و آله وسلم به این مکان دور از غوغا می آمد تا با خدای خویش خلوت کند. من دل گفته ها، حرف ها و اشک های محمّد را دیده ام و هرگز آن شب رازانگیز را که جبرئیل برای اوّلین بار، پیام وحی خدا را بر محمّد می خواند، از یاد نخواهم برد. من تنها شاهد زمینی بعثت محمّدم.

آغاز وحی

«فرشته ای از طرف خدا، مأمور شد آیاتی چند به عنوان طلیعه و کتاب هدایت و سعادت، برای امین قریش بخواند تا او را به کسوت نبوّت مفتخر سازد. آن فرشته جبرئیل و آن روز، روز مبعث بود. در آن روز فرشته ای با لوحی فرود آمد و آن را در برابر او گرفت و به او گفت: «بخوان». او از آن جا که درس نخوانده بود، پاسخ داد من توانایی خواندن ندارم. فرشته وحی دوباره او را به خواندن فرا خواند ولی همان جواب را شنید. فرشته بار دیگر سخن خود را تکرار کرد. ناگهان سید بطحا احساس کرد می تواند لوحی را که در دست فرشته است بخواند. در این موقع، آیاتی را که در حقیقت دیباچه کتاب سعادت بشر است، خواند: «به نام خداوند بخشنده مهربان. بخوان به نام پروردگارت که آفرید. انسان را از علق آفرید. بخوان و پروردگارت کریم ترین کریمان است؛ همان کس که به وسیله قلم آموخت».

خاتم پیامبران

محمد صلی الله علیه و آله وسلم راز خلقت زمین و گل سرسبد عالم هستی است؛ اولین نور، آخرین فرستاده، برترین انسان و محبوب ترین خلق خداست. او عصاره همه انبیای الهی است. در وجود او خُلق آدم، نیروی نوح، طاعت یونس، وقار الیاس، صبر ایّوب، صدای دلکش داوود، عظمت سلیمان، محبت دانیال، عصمت یحیی، کردار خلیل، قول اسماعیل، صورت یوسف، شکیب موسی و زهد عیسی، تجلّی یافته است، محمد صلی الله علیه و آله وسلم پیشوای همه پیامبران است.

بارقه آسمانی

افق اجتماع مردم در حجاز هم چنان تاریک بود. آشفتگی، اوضاع مردم را ناملایم کرده بود و امنیّت جانی و مالی و ناموسی نداشتند. از علم و حکمت خبری نبود. فضیلت آنها فقط در شعرسرایی و قصّه پردازی بود. ابرهای سیاه جهالت سَرتاسر آن محیط در تاریکی فرو برده بود. ناگهان از شهر مکه نور پاکی همچون بارقه آسمانی فضای عالم را روشن کرد. این نور پاک که حضرت محمد صلی الله علیه و آله وسلم بود محیط زندگانی عقلانی بشر را برای همیشه منوّر گردانید.

اعلان نبوّت

آن روز که اعلان نبوّت داده شد، روز مجد و شرف، روز طلوع سعادت و عزت، روز رشد عقلی و ترقی ملی بود. روزی بود که بزرگ ترین منجی عالم بشریت، محمد بن عبد اللّه، برانگیخته شد و با نور قرآن، عالم را نورافشانی کرد.

لحن فرح بخش

روزی که پیامبر بزرگ الهی حضرت محمّد مصطفی صلی الله علیه و آله وسلم برای هدایت بشر برانگیخته شد، ندایی آسمانی از مشرق کوه حرا، بلند شد و در دنیای بشریّت طنین انداز گردید. این آهنگ ملایم طبع بشر بود و مردم جهان در انتظار چنین آهنگی بودند، و با افق فکر و خرد خردمندان سازگار گردید. این لحن فرح بخش بر دل انسان نشست سطح اندیشه او را بالا برد.

رحمة للعالمین

حضرت محمد صلی الله علیه و آله وسلم حامل اسرار آفرینش و راز خلقت بود. وجود او به ارسال پیامبران الهی و انزال کتاب های آسمانی پایان داد. اعلامیّه ختم نبّوت را او در دست داشت و با منصب رَحْمَةً للعالمین، از قلّه حرا به طرف مردم سرازیر شد تا خود تجلّی انوار رحمت الهی بر دیدگان بندگان خدا گردد.

دین فطری

آخرین برگزیده الهی قانونی آورد که از مبدأ آفرینش شروع می شود، تا منتهای سیر آدمی، ادامه می یابد. شریعتی که با روحیه بشر سازگار و با طبیعت او عجین و آمیخته شده بود، دینی که فطری و قانون اجتماعی بود.

دین معتدل

رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم در سیر رسالت الهی اش قانونی معتدل و به دور از افراط و تفریط آورد و به مادیت یهود و رهبانیت نصارا خاتمه داد؛ دینی که بین روح و بدن جمع و انسانی جامع تربیت کرد.

تغییر خطّ تاریخ

مبعث روزی است که تاریخ خطّ سیر خود را عوض کرد؛ روزی که به پرستش معبودان چوبین و گلی خاتمه داد و بت ها را در هم فرو ریخت، بشر را بر کردار زشت و عبث خود شرمنده ساخت، و خرافات و اوهام را از میان برداشت.

آشنا ساختن با لذّت های معنوی

مبعث روزی است که پیامبر الهی برانگیخته شد تا بشر غرق در مادیت را با لذّت های معنوی آخرت آشنا کند. وظایف او را به او یادآورد و به سرنوشتش آشنا سازد تا در سایه تقوا و خشیت نسبت به درگاه الهی، سعادت دنیا و آخرت رهاوردش باشد.

رشد عقلی بشر

در محیطی که علم و تمدّن در آن راهی نداشت، در ظلماتی که خبری از فلسفه و حکمت نبود، در جامعه ای که نوشتن و خواندن معمول نبود و جز چندنفر انگشت شمار کسی نمی توانست بنویسد و بخواند، آن نابغه آسمانی ظهور کرد و مکتب خانه هفت اقلیم را بسته و درس علم و حکمت و اخلاق را تا سرحد کمال عقلی آدمیان به مردم آموخت، چنانچه بالاتر از آن ناممکن بود و به تصوّر نمی آمد.

انقلاب توحید

مبعث روزی است که نهضت معنوی شروع شد و انقلابی عظیم در عالم بشری به وجود آمد که هنوز برکات آن ادامه دارد. و این انقلاب عبارت است از توجه به حقیقتی واحد که خداوند یکتای بی همتاست که با فرستادن آخرین رسول خود ـ که رهبر این انقلاب بود ـ پایه های انقلاب را پی ریزی کرد.

در اندیشه ی سرنوشت انسانیّت

در روزگاری که بشریّت دچار سهمگین ترین بحران ها بود، زندگی به صورت جهنمی درآمده بود. از ستم، اختلاف، قتل، غارت، تجاوز، حق کشی، بی ایمانی؛ جهان چون زورقی بی بادبان بر سر امواج خطرناک اقیانوس طوفانی تاریخ از سویی به سویی می افتاد اگر از گردابی برون می آمد، به گردابی دیگر فرو می رفت ـ مردی در دل کوه های مکه خدا را عبادت می کرد و به سرنوشت تاریخ انسانیت و ارزش های والا می اندیشید.

شعار توحید

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله وسلم با شعار «قُولُوا لا اِلهَ اِلاّ اللّهُ تُفْلِحُوا؛ بگویید خدایی نیست جز خدای یگانه تا رستگار شوید»، مردم را به توحید فراخواند و به یکتاپرستی دعوت نمود و مذاهب دیگر را که در دست خوش تحریف قرار گرفته بودند منسوخ و باطل اعلام کرد.

تربیت مردم

حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم با تعلیم و آموزش اصلِ «گرامی ترین و عزیزترین شما در نزد خداوند پرهیزگارترینِ شماست»، از میان مردم آن روز، انسان هایی آزاده و پاک و بزرگ و قهرمان تربیت کرد و قومی پراکنده و کینه توز و بی ایمان را به مردان و زنانی فداکار و مؤمنانی با اخلاص و مجاهد بدل ساخت.

پرشورترین حماسه ی تاریخ

انبیای الهی شاه کار خلقتند. زندگی آنها هم شاه کار تاریخ و مملوّ از حماسه های پرشور آفرینش است. در میان انبیا هیچ یک به اندازه ی پیامبر بزرگ اسلام صلی الله علیه و آله وسلم زندگی پرحادثه ای نداشته است. مطالعه تاریخ آن حضرت صحنه های گوناگون آموزنده ای را از نظر ما می گذراند. صحنه های میلاد آن بزرگوار، صحنه های پرابهّت نخستین روزهای نزول وحی و به دنبال آن مقاومت سیزده ساله در مکه، و صحنه های پرهیجان هجرت و سال های پس از آن. از این رو اگر زندگی آن حضرت را پرشورترین حماسه تاریخ بنامیم اغراق نکرده ایم.

حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلم در کلام امام خمینی رحمه الله

منزلت اجتماعی پیامبر

پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم از همین جمعیت پایین بود، از بین همین جمعیت پاشد و قیام کرد. اصحاب او از همین مردم پایین بودند. از این طبقه سوم بودند. آن طبقه بالا مخالفین پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم بودند. از همین توده پیدا شده است و برای همین جمعیت، همین ملّت قیام کرده است و به نفع همین ملّت احکام آورده است.

شریف ترین روز

باید عرض کنم، که روز بعثت رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلم در سرتاسر دهر، مِنَ الأزَلِ الی الأَبد [= از ازل تا ابد]»، روزی شریف تر از آن نیست، برای این که حادثه ای بزرگ تر از این حادثه اتفاق نیفتاده. حوادث بسیار بزرگ در دنیا اتفاق افتاده. بعثت انبیای بزرگ اولوالعزم و بسیاری از حوادث بسیار بزرگ [اتفاق افتاده] لکن حادثه ای بزرگ تر از بعثت رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلم [دیده[ نشده است و تصور هم ندارد که بشود، زیرا که بزرگ تر از رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلم در عالم وجود نیست، غیر از ذات مقدّس حق تعالی.

انگیزه بعثت، تزکیه ی نفوس

انگیزه ی بعثت این است که ما را از این طغیان ها نجات دهد و ما تزکیه کنیم خودمان را؛ نفوس خودمان را مصفّا کنیم و نفوس خودمان را از این ظلمات نجات بدهیم. اگر این توفیق برای همگان حاصل شد دنیا یک نوری می شود نظیر نور قرآن و جلوه نورحقّ.

بعثت، تحوّلی علمی عرفانی در عالم

مسئله بعثت یک تحول علمی ـ عرفانی در عالم ایجاد کرد که آن فلسفه های خشک یونانی را که به دست یونانی ها تحقّق پیدا کرده بود و ارزش هم داشت و دارد، لکن مبدل کرد به یک عرفان عینی و یک شهود واقعی برای ارباب شهود.

بعثت و رفع ظلم

بعثت رسول خدا برای این است که راه رفع ظلم را به مردم بفهماند؛ راه این که مردم بتوانند با قدرت های بزرگ مقابله کنند به مردم بفهماند، بعثت برای این است که اخلاق مردم را، نفوس مردم را، ارواح مردم را، و اجسام مردم را، تمام این ها را از ظلمت ها نجات بدهد. ظلمات را به کلی کنار بزند و جای او را نور بنشاند. ظلمت جهل را کنار بزند و به جای او نور عمل بیاورد. ظلمت ظلم را به کنار بزند و به جای او عدالت بگذارد.

حکومت قانون

حکومت رسول اللّه و حکومت امیرالمؤمنین حکومت قانون است؛ یعنی قانون خدا آنها را تعیین کرده است. آنها به حکم قانونْ واجب الاطاعة هستند. پس حکم از آنِ قانون خداست و قانون خدا حکومت می کند.

صبر و استقامت عامل پیروزی

استقامت که لازمه رهبری انبیای گرامی است، به طور کامل در رسول اکرم بود؛ «فَاسْتَقِیمُ کَما اُمِرْتَ».

نهضت کن و استقامت کن. این دو خاصیّت در پیشبرد مقاصد بزرگ پیغمبر اسلام دخالت داشت: قیام و استقامت. این استقامت موجب شد که با این که هیچ در دست نداشت و تمامی قوای قدرتمندان بر خلاف او بود ـ به طوری که در مکه نمی توانست به طور علنی دعوت کند ـ لکن مأیوس نمی شد از این که نمی تواند علنا مردم را دعوت کند. مأیوس نبود.

صراط مستقیم

وحی شد بر مصطفی برخیز، اقرأ باسم ربّک	ای حبیب من ز جا برخیز، اقرأ باسم ربّک
تیره شد رخسار گیتی، خیره شد دیو تباهی	چیره شد جهل عِما برخیز، اقرأ باسم ربّک
کردگارت برگزید از خلق تا امروز خوانی	خلق را سوی خدا، برخیز، اقرأ باسم ربک
هم رسولی، هم سفیری، هم بشیری، هم نذیری	هم تویی خیرُالوَری برخیز، اقرأ باسم ربّک
مردمی را کز خدا بیگانه اند، از حق گریزان	با خدا کن آشنا برخیز، اقرأ باسم ربّک
دختران را زنده بسپردن به خاک تیره تا کِی؟	ختم کن این ماجرا برخیز، اقرأ باسم ربّک
نور امیّدی که روزی کرد روشن طورسینا	جلوه گر شد در حرا برخیز، اقرأ باسم ربّک
انفس و آفاق در تسخیر و فرمان تو آید	چون برافرازی لوا برخیز، اقرأ باسم ربّک

علی خاتمی نوری

محمّد صلی الله علیه و آله وسلم

مهر را روشنی از روی تو افروختن است	ماه را حسن ز رخسار تو آموختن است
گُل به پیش گُل رخسار تو ای رشک بِهشت	همچو خاری است که شایسته آن سوختن است
آرزویی که به دل یوسف کنعانی داشت	خویشتن را به غلامیّ تو بفروختن است
وصف روی تو مگر روی تو گوید، ور نه	حدّ ما دیدن و حیرانی و لب دوختن است
کار «بنده» همه ای خسرو خوبان، به جهان	جان و دل دادن و خود مهر تو اندوختن است

بنده ـ شاعر زبان قاجاریه

بخوان به نام خدا

غنوده کعبه و امّ القری به بستر خواب	ولی به دامن غارحرا دلی بیتاب
نخفته، شب همه شب، دیده خدابینش	ز دیده رفته به دامن سرشک خونینش
که پیک حضرت دادار، جبرئیلِ امین	عیان به منظر او شد، خطاب کرد چنین:
«بخوان به نام خدایی که ربّ ما خَلَق است	پدیدآور انسان ز نطفه و عَلَق است
بخوان که ربّ تو باشد ز ماسوا اکرم	که ره نمود بشر را، به کار بُردِ قلم»
به گوش هوش چو این نغمه سروش شنید	هزار چشمه نور از درون او جوشید
درون گلشن جانش شکفت رازِ وجود	گشود بار در آن دم به بارگاهِ شهود
درود و رحمت وافِر، ز کردگار قدیر	بر آن گزیده یزدان، بر آن سراج منیر

محمود شاهرخی

مکتب صف

این پیک مشک بوی و مسیحادم از کجاست؟	کاین گونه دلنواز و روان بخش و جان فزاست؟
احمد که کُنیت و لقب و نام و نعت او	بوالقاسم و محمّد و محمود و مصطفاست
رخسار او طلیعه انوارسرمدی	گفتار او، سفینه دُرهای پربهاست
آیینه ای که، مظهر آیات ایزدی است	گنجینه ای که، منبع الطاف کبریاست
زیبد نشان خاتم و اورنگ خسروی	بر رهبری که قافله سالار انبیاست
نور رخش، چراغ ره سالکان حق	خاک درش، کلید در رحمت خداست
سرلوحه فضیلت و سرحلقه وجود	سرمایه حقیقت و سرچشمه بقاست

قاسم رس

جمال محمّد

ماه فرو ماند از جمال محمّد	سرو نباشد به اعتدال محمّد
قدر فلک را کمال و منزلتی نیست	در نظر قدر با کمال محمّد
وعده دیدارِ هرکسی به قیامت	لیله «اسرا» شب وصال محمّد
آدم و نوح و خلیل و موسی و عیسی	آمده مجموع، در ظِلال محمّد
عرصه گیتی مجال همّت او نیست	روز قیامت نگر مجال محمّد
و آن همه پیرایه بسته جنّت فردوس	بو که قبولش کند، بلال محمّد
همچو زمین خواهد آسمان که بیفتد	تا بدهد بوسه بر نِعال محمّد
شمس و قمر در زمین حشر نتابد	پیش دو ابروی چون هلال محمّد
چشم مرا، تا به خواب دید جمالش	خواب نمی گیرد از خیال محمّد
«سعدی» اگر عاشقی کنی و جوانی	عشق محمّد بس است و آل محمّد

سعدی

فخر عالم، فخر آدم

آن آیت آزادگی، آزاد جانی،	آن شوکت نامش جهانگیری، جهانی
آن، جانِ جانِ جانِ جانِ جان جانها	آن، در کلامش لطف آب زندگانی
آن مردِ مردِ مرد، در معنی نه در حرف	آن آدمی خلقت، و لیکن آسمانی
آن نازنین خو، نازنین رو، نازنین طبع	آن خیل خوبان را سزاوار شبانی
آن نیک فطرت، نیک خصلت، نیک عترت	آن مهربان، آن آفتاب مهربانی
آن در کریمی شرمسار از وی کریمان	آن در حلیمی، حلم را بنیان و بانی
آن عزّت و جود و شرف زیبنده او	آن صدق دل با او نه تصدیق زبانی
آن فخر عالم، فخر آدم، آن محمّد صلی الله علیه و آله وسلم	یعنی کتاب آسمانی را معانی

محمّدجواد بهجت

سرحلقه

سرحلقه عشاق به عالم، احمد	یعنی هدف از خلقت آدم، احمد
رخشان و فروزنده بر انگشت وجود	پیغمبری انگشتر و خاتمْ احمد
آمیزه شور و عشق و عرفان، احمد	مفهوم عمیق علم و ایمان، احمد
من در عجبم چگونه با این همه وصف	می زیسته در عالم امکان، احمد؟!

علی مرادی غیاث آبادی

هی هی از این عشق خوش احمدی

جان سحر، جسم سمن بوی توست	شام، غلام سر گیسوی توست
ماه که خَم کرده سر خویشتن	بوسه زنِ گوشه ابروی توست
ای سمن باغ خداوندگار	سرو، غلام قد ناژوی توست
صبح ازل، پرتو پیشانی ات	شام ابد، طُرّه دل جوی توست
آنچه ز گل نیک تر آمد به باغ	باغِ گُل خُلق تو و خوی توست
زمزمه زندگی کاینات	همهمه شور و هیاهوی توست
عقل تو سرمایه سنگین وحی	عقل جهان کم به ترازوی توست
عقد ثُریّا به کف آسمان	پیشکش گردن بانوی توست
کاش که فریاد دلم می شنید	حلقه آن در که سر کوی توست
شاخه طوبی ندهد در بهشت	آنچه در آن چنبر بازوی توست
هی هی از این عشق خوش احمدی	ذکر لبم ناله هوهوی توست

آسیب شناسی الگو پذیری از سیره پیامبر(ص) و معصومین(ع)

دوستدار وطن — Thu, 23 Jun 2011 17:52:19 GMT

برجسته ترین حکمت انگیزش رسولان و پیامبران ، تربیت انسان ها و رهانیدن آنان از حضیض جهل و گشودن روزنه های نورانی هدایت است. چنانچه قرآن کریم بر این حکمت تاکید می کند: و لقد من الله علی المومنین اذ بعث فهیم رسولاً من انفسهم تیلو علیهم آیاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه ..« و خداوند بر مؤمنان منت نهاد [ نعمت بزرگی بخشید] هنگامی که در میان آنها، پیامبری از خودشان برانگیخت‏؛ که آیات او را بر آنها بخواند، و آنها را پاک کند و کتاب و حکمت بیاموزد...

در برخی احادیث منسوب به وجود گرامی نبی اعظم(ص) نیز به این حقیقت که وی برای تعلیم و تکمیل مکارم اخلاق مبعوث گردیده تصریح شده است: «انما بعثت لا تمم مکارم الاخلاق» (من برای تکمیل مکارم اخلاق برانگیخته شده ام) دین اسلام در پرتو کتابی مقدس و پیامبری فداکار ، از روش های گوناگون برای تعلیم و تربیت انسانها بهره برده است. روش ارائه الگو، یکی از روش های مورد توجه و تاکید این دین است . قرآن با بیان گوشه هایی از زندگی انسان های به کمال رسیده خواسته است نمونه های عینی در راستای پیمایش راه هدایت ارائه دهد. در قرآن کریم اسوه سازی به دو صورت:

1) در برخی از آیات اشخاصی به عنوان اسوه و الگو معرفی شده و به پیروی از آنان فرمان داده است. چنانچه در سوره ممتحنه می خوانیم «قد کانت لکم اسوه حسنه فی ابراهیم و الذین معه اذ قالو انا براء منکم و مما تعبدون من دون الله»‌«در وجود ابراهیم و همراهان او برای شما الگویی است نیکو آنگاه که( به مشرکین) گفتند ما از آنچه غیر از خدا می پرستید، بیزاریم

2) در برخی از ایات قرآن رفتار اسوه ها و زندگی آنان بیان شده است و از این طریق هدایتهای آسمانی به طور عینی در معرض مشاهده افراد قرار داده شده است

عارف شهیر بلخ مولانا ارائه الگو و اسوه را یکی از مبانی تربیتی دین اسلام دانسته و در ضمن نقل داستانی به آن تمسک می جوید. وی حکایت راهنمایی حضرت علی (ع) در مورد زنی که فرزند خردسالش روی ناودان رفته است را به شیوه شیرین خود به نظم می کشد و از آن تربیت با استفاده از الگو را نتیجه گیری می کند:

یکی زنی آمد به پیش مرتضی

گفت: شد بر ناودان طفلی مرا

گرش می خوانم نمی آید به دست

ور هلم ترسم که افتد او به پست

نیست عاقل تا که دریابد چو ما

گر بگویم کز خطر سوی من آ

هم اشارت را نمی داند به دست

ور بداند نشنود این هم بد است

از برای حق شمایید ای مهان

دستگیر این جهان و آن جهان

زود درمان کن که می لرزد دلم

که بدرد از میوه ی دل بسملم

گفت طفلی را برآور هم به بام

تا ببیند جنس خود را آن غلام

سوی جنس آید سبک زآن ناودان

جنس بر جنس است عاشق جاودان

زن چنان کرد و چو دید آن طفل او

جنس خود خوش بدو آورد او

سوی بام آمد ز متن ناودان

جاذب هر جنس را همجنس دان

مولوی در این حکایت، چاره ی مشکل و راه نجات بچه را از مهلکه ، راهنمایی حضرت علی(ع) می داند. وی معتقد است ، کودک با دیدن الگو و هم جنس خود، رفتارش را با او همانند سازی کرده و از ناودان به بام برگشته است. سعدی شیرازی در متابعت و الگوبرداری از اولیاء بویژه نبی اعظم(ص) تاکید نموده و آن را تنها راه صعود به کمال و کسب درجات و مقامات والای انسانی و ملکوتی می داند:

در این بحر جز مدد داعی نرفت

گم آن شد که دنبال راعی نرفت

کسانی کزین راه برگشته اند

برفتند و بسیار سرگشته اند

خلاف پیمبر(ص) کسی ره گزید

که هرگز به منزل نخواهد رسید

محال است سعدی که راه صفا

توان رفت جز پی مصطفی(ص) امروزه نیز روش الگویی ، یکی از متدهای عمده و مورد توجه در علم تربیتی ، روانشناسی و اجتماعی است. «یکی از روش های تربیتی ، روش الگویی است که از آن با عناوین الگوسازی ، اسوه سازی ، ارائه اسوه ها ، قروه ها ، اسوه پذیری و الگو گیری یاد می شود. این روش از شیوه های عینی و کاربردی تعلیم و تربیت است و بر جان و دل متربی می نشیند ارائه ی الگوی و عینی، منشأ تاثیر و برانگیختگی روانی در سطح بالا است. تاثیر عمیق و جدی الگو مبتنی بر روحیه تقلید و همسان سازی در آدمی است. و در روان شناسی بر آن تاکید شده است

نقش و کارکرد الگوها گاهی عینی و مستقیم است و گاهی تاریخی و غیر مستقیم. نقش فعالیت ها و منش تربیتی چهره های مورد احترام و اعتبار ، از نوع الگوهای غیر مستقیم است. چنانکه مشاهده الگوی عینی نقشی تهییجی دارد ، وقوف بر الگوهای معتبر تاریخی هم این نقش را ایفا می کند. بنابراین اسوه سازی و الگو گیری بحث بس ارزشمندی است که هم مورد توجه متون مقدس دینی ما بوده و هم از سوی دانشمندان علوم تربیتی مورد تاکید است.

الگو چیست؟

با در نظر داشت این واقعیت که واژه ی «الگو» در محاورات فارسی و «اسوه» در متون دینی ما به کار برده می شود ، نگاهی اجمالی به معنا و مفهوم این دو واژه ضروری می نماید.

الف: (الگو) الگو مفهوم گسترده و وسیعی دارد که هم در علوم تربیتی و هم در علوم اجتماعی و نیز در روان شناسی کاربرد فراوان دارد. «الگو» (pattern) معنای مدل ، گونه و هنجار از آن بر می آید و هیچ کدام معنای کامل آن را نمی دهد. الگو چیزی است شکل گرفته در یک گروه اجتماعی ، به این منظور که بعنوان مدل یا راهنمای عمل در رفتارهای اجتماعی به کار آید. الگوها آن شیوه های زندگی هستند که از صوری فرهنگی منشاء می گیرند. افراد به هنگام عمل به طور طبیعی با این الگوها سرکار دارند و اعمال شان با آنها تطابق می یابد علی اکبر دهخدا الگو را چنین معنا کرده است: «الگو؛ روبر ، مدل ، سرمشق ، مقتدی ، اسوه ، قدوه ، مثال ، نمونه ب: (اسوه) هر چند واژه اسوه در اصل معنای مصدری دارد؛ اما کاربرد کنونی آن بیشتر به عنوان اسمی یا وصفی است نه مصدری. البته لغت نامه هایی هم چون لسان العرب بر معنای وصفی آن هم صحه گذاشته است. راغب در مفرداتش در معنای «اسوه» می نویسد: «أسا ، الأسوه و لاسوه همانند قُدوه و قِدوه حالتی است که انسان از غیرش متابعت می کند. این متابعت می تواند نیکو باشد یا زشت ، مفید باشد یا مضر نکته ای قابل ذکر در این خصوص این است که واژگان «الگو» و« اسوه» هر چند استعمال فراوان در متون کتبی و محاورات روز مره دارند؛ ولی تنها واژگان نیستند و در این خصوص واژگانی همچون مدل ، سر مشق ، مثال ، قهرمان ، قدوه ، مراد ، پیر طریقت ، شیخ و پیر میخانه نیز کاربرد فراوان دارند که بعضاً در زبان های خاص و حلقات ویژه بکار می روند.

به هرحال وجه مشترک همه ی واژگان از این دست ، همان رهنمون بودن و خط دهی انسان ها در راستای حرکت به سمت و سوی مشخص است. از جانب دیگر وجود مترادف و معادل این واژگان در سایر زبان ها و فرهنگ ها حکایت از آن دارد که انسانها طبیعتاً تقلیدگر بوده و در شکل دهی رفتار و سلوک شان ، شخص یا اشخاصی را مقتدی ، الگو و اسوه قرار داده و مدل رفتاری آنان را سرمشق خویش ساخته اند. چنانچه امروزه هم الگو سازی در زمینه های گوناگون مطمح نظر آنانی است که در صدد معرفی و بعضاً تحمیل فرهنگ و باورشان بر سایر ملل هستند. دین اسلام که منطبق با سرشت آدمی سازگار و احکام و آموزه هایش در جهت به کمال رساندن فطرت انسان زیور صدور یافته اند ، به این نیاز فطری آدمی توجه کافی مبذول داشته است. قران نمونه های زیادی را به عنوان الگو و اسوه برای انسانها معرفی و بر پیروی از آنان ترغیب کرده است. بی شک کامل ترین اسوه و برترین الگویی که می توان تصور کرد وجود نازنین پیامبر اعظم محمد مصطفی(ص) است که خداوند بر بندگان منت نهاده و او را به عنوان الگو و سرمشق برای عمل معرفی نموده و فرمود: «لقد کان لکم فی رسول الله اسوه حسنه لمن کان یرجو الله و الیوم الاخر و ذکر الله کثیرا امام علی(ع) در نهج البلاغه نیز از پیامبر به عنوان اسوه بی نیاز کننده و کافی یاد کرده می فرماید: «لقد کان فی رسول الله کاف لک فی الاسوه» و نیز در همین خطبه می گوید« فان فیه اسوه لمن لمن تاسی»

پیروی از این الگوی کامل انسانیت و اهل بیت او برای آحاد بشر بویژه ملل مسلمان به همان میزان که ضروری و لازم است ، متاسفانه در پشت ابرهای غفلت و سایه های اغماض پوشیده مانده است. در نتیجه میان رفتار ما مسلمانان و پیشوایان ما اثری از همانندی و تشابه به چشم نمی خورد و در واقع همان نگرانی های پیامبر تحقق یافته است؛چه اینکه از اسلام اسمی و از قرآن رسمی بیش در روش و منش رفتاری جوامع اسلامی به دید نمی آید. شاید این غفلت و اغماض از سیره عملی پیامبر(ص) و اهلبیت او بر اثر این توهم باشد که میان ما و او قرن ها فاصله زمانی افتاده است و دیگر بروز رفتار و منشی مانند او نه مقدور است و نه معقول. هر چند در بدو امر گفتن این جمله و نظایر آن هر مسلمانی را برآشفته خواهد ساخت ؛ اما اگر اندکی به خود رجوع کرده و اعمال و رفتارمان را با زره بین نقد به نظاره بنشینیم ، در خواهیم یافت که این ادعا و توهم نه تنها غلط نیست؛ که حقیقتی تلخ و ناگوار است. مضاف بر این اگر متدلوژی الگو گیری و معرفی الگوها را به دقت بنگریم، به گویندگان این قبیل جملات کاملاً حق خواهیم داد. نه تنها آنان را تخطئه نخواهیم کرد ،که چه بسا با ایشان هم نوا شویم. به راستی آیا پیامبری که به ما شناسانده اند و به دیگران معرفی می کنیم، قابلیت الگو بودن را داراست؟ آیا امکان الگو برداری از زندگان معصومین آن سان که تا حال به ما نموده اند ، وجود دارد؟ اینجا است که بحث آسیب شناسی الگوگیری از سیره پیامبر(ص) و معصومین به عنوان یک ضرورت انکار ناپذیر در مقابل دیدگان ما خودنمایی می کند. در این نوشتار که بنای ما بر اختصار است ، آفت ها و آسیب های موجود در راستای الگو پذیری از معصومین(ع) را به بررسی می نشینیم. و مسائلی که می توانند الگو گیری از پیامبر(ص) و معصومین(ع) را با چالش جدی مواجه سازند را در قالب موارد زیر دسته بندی می کنیم:

الف» پیچاندن پیشوایان در هاله ی قداست ؛

بی شک وجود معصومین(ع) بویژه نبی اعظم(ص) مملو از قداست بوده و وجودات پاک و به نهایت مقدس اند؛ ولی از این رهگذر که برخاسته از متن اجتماع بوده و در زندگی ظاهری هموزن و همرنگ توده مردم اند ، باید به جنبه های حیات عرفی و انسانی آنان به عنوان پیشوایان نگریست تا قابلیت الگو برداری و گذاشتن پای در جای پای آنان به خوبی درک و فهم گردد. قرآن در موارد متعدد به این ویژگی پیامبران اشاره فرموده و برانگیختن از سنخ و جنس هر امت را یک امتیاز بارز معرفی می نماید. در قرآن می خوانیم:« هو الذی بعث فی الامیین رسولا منهم» در این آیه خداوند متعال مبعوث ساختن پیامبر امی را در میان قومی که نه خواندن می دانند و نه نوشتن مورد تاکید قرار می دهد. و در مورد دیگر تاکید مضاعفی را در این زمینه مشاهده می کنیم. آنجا که مشرکین از پیامبر طلب معجزات گوناگون می کند و خداوند به پیامبر چنین دستور می دهد؛ «قل سبحان ربی هل کنت الا بشراً رسولا». با تکیه بر ویژگی های انسانی پیامبران و معصومین است که انسان رهرو و پیروی می تواند با تقویت روحیه ی همانند انگاری و احساس شباهت با پیشرو ، امکان دستیابی به کمالات او را بررسی کرده و در این راستا گام بردارد. به هر میزان که در معرفی و شناساندن پیشوایان به جنبه های مافوق بشری و ملکوتی آنان تاکید ورزیم ، به همان میزان امکان پیروی و الگو برداری از سیره و سلوک آنان را بر مبتدیان مسیر دیانت و کمال دست نیافتنی تر و راه ایشان را برای نیل به کمالات پیشوا و مقتدای ایشان صعب العبورتر کرده ایم. چه اینکه با تاکید بیش از حد بر جنبه های قدسی ، وجود شباهت و همانند انگاری را در فکر و ذهن پیروان از میان برده ایم. بنابراین تاکید مضاعف بر جنبه های ملکوتی و قدسی و در نتیجه پیچاندن معصومین در هاله ای از قداست و ملکوت ، می تواند به عنوان یک آسیب و مانع جدی در راستای الگو پذیری انسان های امروزین قلمداد گردد

ب» معجزات و کرامات؛

در اینکه اولیاء خدا بویژه پیامبر اعظم(ص) می توانند در پرتو قرب و اذن الهی و در برخی قوانین طبیعت دست برده و اعمال خارق العاده و محیر العقولی از خود بروز دهند ، شکی نیست و شواهد متعدد دینی و تاریخی از آن حکایت داشته و آن را از نشانه های الهی و دلایل اثبات نبوت انبیاء معرفی می نمایند. و نیز تاثیر معجزات بر عمق اعتقادات و میل قلبی بر پذیرش اصل باور دینی، حقیقتی است که غبار شک و تردید را بر نمی تابد. بسیار بوده اند پیامبرانی که پس از مجاب ساختن منکرین دعوت الهی با ادله ی محکم عقلی و منطقی ، سرانجام با این سخن از جانب آنان مواجه شده اند: «ما انت الا بشرٌ مثلنا ، فات بآیهٍ ان کنت من الصادقین» (تو یک بشر مانند بیش نیستی ، اگر راست می گویی نشانه ای عرضه کن.) این حقیقت به حدی جدی و روشن است که برخی از دانشمندان مسلمان طلب معجزه از پیامبران توسط مخاطبین شان را یک امر فطری و جبلی انسانها قلم داد کرده اند بنابراین اهمیت معجزه در مباحث کلامی و اعتقادی بسی روشن و غیر قابل انکار است ، اما تمسک به آن در مباحث تربیتی بویژه از رهگذر امکان الگوسازی اگر با دید صحیح و ملاحظات دقیق صورت نگیرد ، می تواند یک آسیب جدی تلقی گردد. چه اینکه نقل معجزات صرف و تاکید بر قدرت مافوق بشری پیشوایان، این گمانه را تقویت می کند که آنان انسانهای دیگری هستند و با ما تفاوت های اساسی دارند. بناءً تشابه عملی میان ما و آنان نشاید و نباید به خود زحمت دهیم تا پای جای پای آنان گذاریم.

کار پاکان را قیاس از خود مگیر گرچه باشد در نبشتن شیر شیر

این در حالی است که قران و روایات متعدد اسلامی بر پیروی و امکان الگوگیری از پیامبر(ص) و دیگر معصومان تاکید می ورزد. در نتیجه باید به این حقیقت تن دردهیم که امروزه تاکید صرف بر معجزات پیشوایان و معرفی آنان به عنوان ابر قدرتان فوق بشری ، نمی تواند فواید تربیتی و جهت دهی به اعمال و سلوک اجتماعی جوامع انسانی داشته باشد. از این رو بر پژوهندگان راه دیانت و مبلغین رسالت است که آسیب های این بخش را بخوبی دریابند و حوزه ی تبلیغ و تربیت را از آن ها پاک و پیراسته دارند.

ج» نقل حکمی سیره؛

رفتار و سلوک عملی پیامبر و معصومین یکی از گونه های سنت است و از منابع استنباط احکام شرعی برای فقیهان به حساب می آید. این امر آنجا تبدیل به آسیب در عرصه ی الگو پذیری می شود که ما جایگاه واقعی آن را درنیافته در مباحث تربیتی و اخلاقی که جای تبیین ثمرات و اثرات رفتارها جهت تشویق و ترغیب متربیان در راستای تشابه عملی به اسطوره ها است ، بر مسند فتوی تکیه زنیم و فتوی فقهی صادر کنیم. به نظر نگارنده در بحث سیره اگر به تبیین نکات آموزنده و اثرات اجتماعی و اخلاقی آن پرداخته شود و فواید بکارگیری روش ها و اصول زندگی معصومین به درستی آشکار گردد ، احتمال پذیرش آن از سوی الگو پذیران به مراتب بیشتر از آن است که با صدور حکم وجوب ، حرمت ، کراهت و ... مخاطب را وادار به تبعیت از آن کنیم. اگر در مباحث تربیتی ژست حاکمانه گرفته شود و به جای ترغیب و تشویق، حکم صادر گردد ، طبیعت حکم گریزی مخاطب ، وی را به موضع گیری در برابر حکم وادار نموده و اثرات اخلاقی را در نظر وی کم رنگ می سازد؛ چون «بل یرید الانسان یفجرامامه» این آسیب آنجا حاد تر می گردد که رفتار و سلوک پیامبر(ص) وارد کشمکشها و تنازعات فردی ، جناحی و .. شود و از آن به عنوان چماق تکفیر و تفسیق طرف مقابل بهره برداری شود. در این وضعیت ضد تربیتی ، طرف مقابل در مقام دفاع برآمده تمام تلاش خود را در جهت انکار یا حداقل توجیه آن بکار خواهد برد. در پایان آنچه برای جامعه ی دینی باقی می ماند ، جز حیرت و سرگردانی چیزی بیش نخواهد بود.

د» اسطوره انگاری؛

یکی دیگر از آسیب های الگو گیری از پیامبر(ص) و اولیای خدا جنبه ی اسطوره ای دادن به انهاست. جامعه شناسان «اسطوره» را تمایلات عمیق یک جامعه دانسته و آن را عامل بوجود آمدن تمدن واحد در روند توسعه بین توده ها می دانند. اسطوره هر چند مادی نیست ، اما از چنان ظهوری برخوردار است که می تواند به نحوی درک شود و در جامعه ایجاد شور و انگیزه نماید

هر چند اسطوره ها در حد خود موجب قوام جوامع انسانی بوده و همبستگی را میان اعضای آن تقویت می نما ید ؛‌ اما اگر این زاویه روزنه ی تابش نور هدایت پیشوایان قرار گیرد تبدیل به یک آسیب دینی می گردد. جامعه شناسان عقیده دارند مفاهیم انتزاعی و توهمات گروه های اجتماعی رولی بس مهم در شکل گیری وبسط دامنه های اسطوره ها دارند. از همین رهگذر گاه آن چنان ظهور و بروز دارد که بر تمام الگوهای رفتاری جامعه اثر عمیق می گذارد و گاهی نیز اثری از آن در جامعه به چشم نمی آید. میدان خیال پردازی و قصه سرایی در پیرامون اسطوره گسترده است. آن اسطوره ای قابل احترام تر است که دارای سرگذشت های غیر واقعی تر با شد. گاه آنقدر خیالات جولان دارند که از حقیقت جز سوسویی در یک شب سرد زمستانی باقی نمی ماند. بنابراین در مباحث تربیتی- دینی اسطوره انگاری سرچشمه ی تحریف ها و راه یابی خرافات و بدعت در دین، اعتقادات و اخلاق مردم خواهد بود که متاسفانه نمونه های زیادی در متون دینی ما رخنه کرده است. شهید مطهری به مواردی متعدد از این گونه تحریف ها در زندگی پیشوایان بویژه در حادثه کربلا تصریح می کند: «علی(ع) در جنگ خیبر با مرحب روبرو شد. به جبر ئیل وحی شد تا فوراً به زمین برود. خدا از غضب فراوان علی نگران شد. خدا بیم آن داشت که شمشیر علی از فرق مرحب و اسب او گذر کند و در زیر زمین به گاو ماهی آسیب برساند. علی بسیار سریع شمشیر بر فرق مرحب زد. شمشیر آن قدر سریع از مرحب گذشت که مرحب فکر کرد اتفاقی نیافتاده است. رو به علی گفت: تمام زورت همین بود. علی گفت: کافی است تکان بخوری. وقتی مرحب تکان خورد. نیمه های بدن او و اسبش به دو طرف افتادند. این نیمه ها آن قدر مساوی بودند که حتی مثقال هم تفاوت نداشتند. جبرئیل چهل روز نتوانست به عرش پرواز کند. خدا از او سبب تاخیر می پرسد و او می گوید از ضربت علی بالهایم آسیب دیدند. من در طول چهل روز مشغول پانسمان آنها بودم. در مورد شجاعت حضرت ابوالفضل در جنگ صفین داستانهایی درست کرده اند بسی عجیب و خارق العاده. در حالی که اصل وجود ایشان در صفین مورد تردید است. گفته اند حضرت ابوالفضل هشتاد نفر از شامیان را یکی یکی به هوا پرتاب کرد و هشتادمی را که پرتاب کرد اولی هنوز بر زمین برنگشته بود. همین که آنها به زمین می رسیدند، حضرت ابوالفضل با شمشیر دو نیمشان می کرد. البته داستانهای غیر واقعی و مزخرفی از این قبیل که هیچ گونه توجیه عقلی و منطقی نمی توان برای آن ها جستجو کرد، در بسیاری از متون دینی پالایش نشده ی شیعه وسنی وجود دارند و به وسیله ی برخی مبلغین کم سواد ترویج می شوند . شهید مطهری اینگونه قصه پردازی ها را نشأت گرفته از میل انسانها به اسطوره پرستی دانسته و آن را یکی از عوامل تحریف وقایع و چهره های شاخص تاریخی و دینی معرفی می نماید.

راهیابی اسطوره در سیره ی عملی و رفتاری پیشوایان از آنجا که قبض و بسط آن با خیال پردازیها و داستان سازی ها ارتباط مستقیم دارد، چهره ی غیر واقعی از آنان بروز می دهد. در این حالت چهره های تابناک آنان در لفافه های چندین لایه اوهام پیچیده شده در نتیجه پندگیری و الگوسازی از رفتار و سلوک واقعی آنان را ناممکن می سازد.

هـ» عدم هماهنگی مفسرین سیره با پیشوایان؛

بیاییم جرئت کنیم و بی تعارف بگوئیم در اکثریت قریب به اتفاق موارد کسانی به تفسیر و تبیین سیره ی پیامبر(ص) و معصومین(ع) می پردازند که خود کوچکترین شباهت از نگاه رفتار و سلوک با پیامبر ندارند. مثل اینان مثل کسانی است که می گویند «من آنم که رستم بود پهلوان». این آسیب ها و ده ها آسیب دیگر که متاسفانه مورد بازشناسی قرار نگرفته اند فاصله های شگرف میان ما و پیشوایان ما ایجاد نموده اند. امید است این واقعیت ناگوار، از سوی محققین و دانش پژوهان جدی گرفته شود